Η Περιφερειακή Ανάπτυξη στο επίκεντρο: Γιατί η Αχαΐα αποτελεί παράδειγμα διπλής απόκλισης
Του Θεόδωρου Λουλούδη
Καθώς η χώρα σχεδιάζει το νέο αναπτυξιακό της υπόδειγμα για την περίοδο 2026–2030, η συζήτηση για την περιφερειακή ανάπτυξη αποκτά κομβική σημασία. Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται η ανάγκη η φωνή της επιχειρηματικής κοινότητας —και ειδικά των μικρομεσαίων επιχειρήσεων— να έχει καθοριστικό ρόλο. Παρά τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις και τον εκσυγχρονισμό του κανονιστικού πλαισίου, ο αντίκτυπος των αλλαγών δεν φτάνει με την ίδια ένταση στην περιφέρεια. Ο «ιμάντας μεταφοράς» των μεταρρυθμίσεων παραμένει αδύναμος, δημιουργώντας ένα παράδοξο: αλλαγές στην κορυφή, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα στη βάση της επιχειρηματικότητας.
Ελλάδα: Ανάπτυξη με δύο μεγάλα εμπόδια
Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ και η Ε.Ε., οι χώρες που εμφανίζουν μεγάλες περιφερειακές ανισότητες δυσκολεύονται να πετύχουν βιώσιμη και ανταγωνιστική ανάπτυξη. Η Ελλάδα έχει κάνει βήματα προόδου, αλλά η απόσταση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει σημαντική.
Την ίδια στιγμή, η χώρα εξακολουθεί να υστερεί στην επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Εκθέσεις του ΙΟΒΕ και της Τράπεζας της Ελλάδος, αλλά και ο πρόσφατος δείκτης Business Ready Report 2024 της Παγκόσμιας Τράπεζας, καταγράφουν υψηλές καθυστερήσεις και γραφειοκρατικό κόστος για τον μικρό επιχειρηματία.
Αυτές οι δύο πραγματικότητες —η χωρική ανισότητα και η γραφειοκρατική αναποτελεσματικότητα— οδηγούν σε απώλειες αναπτυξιακών ευκαιριών, υψηλό λειτουργικό κόστος και περιορισμένη διάχυση της καινοτομίας στις περιφερειακές επιχειρήσεις.
Οι απαιτήσεις από τις ΜμΕ και η πραγματικότητα της καθημερινότητας
Οι μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις καλούνται συνεχώς να γίνουν πιο εξωστρεφείς, να αναζητήσουν νέες αγορές, να ψηφιοποιηθούν, να αναβαθμίσουν προϊόντα και τεχνολογίες, να εξοικονομήσουν ενέργεια. Όμως, για πολλές επιχειρήσεις, η καθημερινότητα είναι μια συνεχής μάχη επιβίωσης. Η προσαρμογή απαιτεί χρόνο, πόρους και υποστήριξη — στοιχείο που σήμερα δεν παρέχεται επαρκώς.
Η ευθύνη για τον μετασχηματισμό είναι φυσικά και των επιχειρηματιών, αλλά και της Πολιτείας, η οποία οφείλει να διασφαλίζει ότι τα αναπτυξιακά εργαλεία φτάνουν πραγματικά στην περιφέρεια.
Η Αχαΐα ως περιοχή διπλής απόκλισης
Η Αχαΐα είναι μια περιφέρεια με σημαντικό παραγωγικό πλεονέκτημα: βιομηχανία, πανεπιστήμιο, τεχνολογικά ιδρύματα, αγροδιατροφικό τομέα, τουρισμό και πολιτισμό. Παρ’ όλα αυτά, όχι μόνο δεν έχει καταφέρει να ανακάμψει με δυναμισμό, αλλά υστερεί διαχρονικά σε σχέση με τον εθνικό και ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η κατάσταση κινδυνεύει να παγιωθεί. Χρειάζεται ένα «θετικό σοκ», μια επείγουσα αναπτυξιακή παρέμβαση με στοχευμένη δράση. Το Επιμελητήριο Αχαΐας έχει ήδη καταθέσει από τον Απρίλιο ολοκληρωμένη πρόταση Ανασυγκρότησης και Σύγκλισης, με 6+1 άξονες και 85 παρεμβάσεις — από άμεσες δράσεις μέχρι πιο μεσοπρόθεσμα έργα.
Υποδομές που λείπουν – Ευκαιρίες που χάνονται
Η σημερινή εικόνα δεν είναι ενθαρρυντική:
- Καμία μεγάλη ενεργειακή επένδυση δεν έχει χωροθετηθεί στην Αχαΐα.
- Η περιοχή ακόμη περιμένει το φυσικό αέριο και παραμένει εκτός συζητήσεων για σύγχρονες υποδομές όπως το υδρογόνο.
- Ψηφιακές υποδομές δεν έχουν εγκατασταθεί, παρά τη μεγάλη ανάγκη του Πανεπιστημίου Πατρών και των επιχειρήσεων.
- Ο σιδηρόδρομος παραμένει ανολοκλήρωτος για δύο δεκαετίες.
- Η κατάσταση του Οδοντωτού, της συνδετήριας οδού Πούντας–Καλαβρύτων και του αεροδρομίου Αράξου χαρακτηρίζεται από στασιμότητα.
- Το πολεοδομικό σχέδιο της Πάτρας έχει «παγώσει».
Η μόνη εξαίρεση είναι η ολοκλήρωση της Πατρών–Πύργου, έπειτα από 40 χρόνια καθυστερήσεων.
Το Επιμελητήριο προτείνει οκτώ άξονες για τη συνολική ανασυγκρότηση
Η εμπειρία της Αχαΐας αναδεικνύει την ανάγκη για παρεμβάσεις σε οκτώ κρίσιμους τομείς:
- Ανασυγκρότηση μετά τις φυσικές καταστροφές και ενίσχυση της ανθεκτικότητας
- Στοχευμένη ενίσχυση νέων μορφών επιχειρηματικότητας και δυναμικών κλάδων
- Βελτίωση πρόσβασης στη χρηματοδότηση
- Ψηφιακός μετασχηματισμός των μικρών επιχειρήσεων
- Αξιοποίηση της έρευνας και σύνδεσή της με την παραγωγή
- Αναβάθμιση υποδομών και μεταφορών
- Πράσινη και ενεργειακή μετάβαση
- Ενίσχυση της χωρικής συνοχής με εφαρμοσμένη αναπτυξιακή πολιτική
Η Αχαΐα διαθέτει όλες τις προϋποθέσεις για να πρωταγωνιστήσει στην επόμενη μέρα. Αυτό που λείπει είναι η υλοποίηση ενός συνεκτικού σχεδίου που θα αντιμετωπίσει τις χρόνιες στρεβλώσεις και θα γεφυρώσει τη διπλή απόκλιση. Η περιφερειακή ανάπτυξη δεν είναι τοπικό ζήτημα — είναι εθνική υπόθεση και προϋπόθεση για την πραγματική σύγκλιση της χώρας.
*Ο Θεόδωρος Λουλούδης είναι Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Αχαΐας και το άρθρο αποτελεί σύνοψη της εισήγησής του στην ενότητα για την Περιφερειακή Ανάπτυξη, στη Γενική Συνέλευση της Κεντρικής Ενωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος που πραγματοποιήθηκε στην Πάτρα.
