Η Πηνελόπη (Πόπη) Αλιβιζάτου δεν γράφει αποκαλύπτεται. Με τη νέα της ποιητική συλλογή, «Αφοδράριστη Γραφή» από τις «Εκδόσεις Ιωλκός 2025» τολμά να σταθεί διάφανη απέναντι στον εαυτό της και τον αναγνώστη, χωρίς να φοβάται το φως που περνά μέσα από τις λέξεις. Μια γραφή που δεν «φοδράρεται» για να προστατευτεί, αλλά αφήνεται γυμνή, ειλικρινής, ανεπιτήδευτη, όπως μόνο η αληθινή ποίηση μπορεί να είναι. Η εικονογράφηση του βιβλίου της, εμπροσθοφυλλο και οπισθόφυλλο είναι φιλοτεχνημένα από την διακεκριμένη εικαστικό Άννα Καρατζά, βραβευμένη σε Ελλάδα και εξωτερικό με πλούσια καλλιτεχνική πορεία.
Μιλώντας αποκλειστικά στο “Πατρινόραμα – Hellenic” και στη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου, η ποιήτρια, μας ταξιδεύει από τις παιδικές της αναμνήσεις στη μοδίστρα της γειτονιάς, ως τα βαθύτερα στρώματα της ψυχής της. Μιλά για την ποίηση ως εξομολόγηση, ως ανάγκη, ως καθαρτήριο. Για τη μνήμη που δεν είναι βάρος, αλλά πηγή φλόγας. Για τη στιγμή της δημιουργίας που δεν προγραμματίζεται, αλλά εκρήγνυται.
Η «Αφοδράριστη Γραφή» δεν είναι απλώς μια συλλογή ποιημάτων είναι ένα ταξίδι αυτογνωσίας και συγκίνησης. Όπως λέει η ίδια, «είμαι ο εαυτός μου και ο εαυτός μου εκφράζεται μέσα από τα ποιήματά μου».
Ο τίτλος της νέας σας συλλογής, «Αφοδράριστη γραφή», είναι άμεσος και τολμηρός. Πώς προέκυψε και τι θέλατε να εκφράσετε μέσα από αυτόν;
Ο τίτλος ανασύρθηκε από μία παιδική ανάμνηση, όταν η μητέρα μου με έπαιρνε μαζί της στη μοδίστρα. Η εικόνα που έχω είναι να κοιτάζει η μοδίστρα το ύφασμα στο φως και να ενημερώνει τη μητέρα μου αν είναι εντάξει ή αν είναι διαφανές και θέλει φοδράρισμα. Έτσι προέκυψε ο τίτλος της αφοδράριστης γραφής, της διάφανης, δηλαδή, της γραφής που δεν θέλει να κρυφτεί.
Το βιβλίο χαρακτηρίζεται ως μια “ποιητική εξομολόγηση χωρίς προσχήματα”. Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για έναν δημιουργό να εκτεθεί τόσο ανοιχτά μέσα από τη γραφή του;
Σε συνέχεια του τίτλου, λοιπόν, το περιεχόμενο είναι μια μορφή καθαρής εξωτερίκευσης συναισθημάτων, ιδεών και αντιλήψεων, που συνειδητά ή ασυνείδητα έρχονται στην επιφάνεια και εκφράζονται δια μέσου των στίχων. Γεγονός είναι ότι την ώρα της δημιουργίας ενός ποιήματος, δεν συνειδητοποιεί κανείς το μέρος του εαυτού του που εκτίθεται μέσα από αυτό. Όταν όμως ο δημιουργός πάρει την απόφαση της έκδοσης των πονημάτων του, γνωρίζει αναμφίβολα ότι ο αναγνώστης δεν διαβάζει μόνο τους στίχους, αλλά συχνά «διαβάζει» και τον ποιητή, μέσα από αυτούς. Οσον αφορά τη δική μου στάση απέναντι σε αυτό, δεν με ενοχλεί η ανοιχτή έκθεση, είμαι ο εαυτός μου και ο εαυτός μου εκφράζεται μέσα από τα ποιήματά μου.
Πότε νιώσατε ότι ήρθε η στιγμή να γράψετε αυτή τη συλλογή; Υπήρξε κάποια εσωτερική ανάγκη ή εξωτερικό γεγονός που την πυροδότησε;
Η συλλογή αυτή πατάει στο παρελθόν και στο σύγχρονο παρόν. Με αυτό εννοώ ότι από τα ποιήματα που περιέχει, κάποια είχαν μείνει στο συρτάρι, και κάποια είναι προϊόν σύγχρονης γραφής. Η συνομιλία μου με την ποίηση άρχισε από την εφηβεία και τα σκιρτήματα της ηλικίας, που βρήκαν διέξοδο σε πρωτόλεια, συναισθηματικά φορτισμένα ποιήματα. Συνέχισα και στο μετά διάστημα να γράφω ποιήματα με διάφορες αφορμές. Κάποια από αυτά τα κρατούσα, κάποια τα έσκιζα. Σε αυτά τα ποιήματα που είχα κρατήσει, επέστρεψα, τα επεξεργάστηκα ή πήρα το θέμα τους και συνέθεσα καινούργια ή πήρα λέξεις και έπλασα κάτι νέο. Επομένως, αυτή η συλλογή, είναι προϊόν μιας μακράς πορείας ποιητικής μέσα στον χρόνο.
Στους στίχους σας συνυπάρχουν η προσωπική μνήμη, η κοινωνική παρατήρηση και η μεταφυσική αναζήτηση. Πώς συνδέονται όλα αυτά στον ποιητικό σας κόσμο;
Κατ΄ ουσία, όλα αυτά συνδέουν τον ποιητικό μου κόσμο με τον εσωτερικό μου κόσμο και με το περιβάλλον μέσα στο οποίο έζησα και συνεχίζω να ζω και να δημιουργώ. Τα στοιχεία που αναφέρετε, είναι αυτά που υποσυνείδητα αποτελούν τα υλικά σύνθεσης των ποιημάτων. Ο κοινωνικός περίγυρος, η πολιτική ένταξη στην αριστερά, η επαγγελματική σταδιοδρομία, η συνδικαλιστική δράση, οι νίκες, οι ήττες, η ελπίδα, οι απαντοχές, είναι οι εμπειρίες μου, είναι τα δομικά υλικά που έχτισαν τον χαρακτήρα μου, που πλούτισαν τη ψυχή μου, που διαμόρφωσαν τον εσωτερικό μου κόσμο. Η έμπνευση, λοιπόν, περνάει μέσα
από αυτές τις διαδρομές, μέχρι να μετουσιωθεί σε ποίημα. Οι αναζητήσεις, οι προβληματισμοί για το σήμερα και κυρίως για το αύριο, οι μεταφυσικές αναζητήσεις, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, εισχωρούν στην ποίησή μου.
Ο αναγνώστης αισθάνεται πως η γλώσσα σας είναι γυμνή, σχεδόν απογυμνωμένη από ρητορείες. Είναι συνειδητή αυτή η επιλογή ύφους;
Ναι, είναι το ύφος που με εκφράζει και με το οποίο εκφράζομαι. Αυτό που έχω να πω στον αναγνώστη, θα το πω με ευθύ τρόπο και χωρίς περιστροφές. Οι λέξεις υπηρετούν την ουσία του νοήματος που θέλω να εξωτερικεύσω, η ρητορεία δεν συμβαδίζει με τον τρόπο σκέψης και έκφρασής μου.
Ζούμε σε μια εποχή εικόνας και ταχύτητας. Πιστεύετε πως η ποίηση έχει ακόμη τη δύναμη να αγγίξει τον σύγχρονο άνθρωπο;
Ναι, θεωρώ ότι η ποίηση πάντα αγγίζει τον άνθρωπο, δεν έχει χάσει αυτό της το χάρισμα. Αντίθετα, ο σύγχρονος άνθρωπος έχει χάσει τον προσωπικό του χρόνο, έχει χάσει την επικοινωνία με τον ίδιο τον εαυτό του και το περιβάλλον του. Η υπερβολική χρήση της εικόνας του έχει περιορίσει τη φαντασία. Η πίεση που δέχεται από παντού, καθιστά την ενασχόληση με το όποιο ανάγνωσμα, δύσκολη. Η ποίηση, μπορεί να προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο τη δυνατότητα μιας ισορροπίας μέσα στα νέα δεδομένα, αρκεί να την εντάξει στο πρόγραμμά του.
Τι ρόλο παίζει η μνήμη στη γραφή σας; Είναι καταφύγιο, βάρος ή πηγή έμπνευσης;
Η μνήμη είναι αυτή που μας βοηθάει να αποκτήσουμε εμπειρίες, να καταγράψουμε συναισθήματα, εικόνες, καταστάσεις, να κατακτήσουμε τη γνώση. Αποτελεί εργαλείο παρέχοντας υλικό για δημιουργική ποιητική επεξεργασία. Είναι αλήθεια ότι η μνήμη, πολλές φορές μας προκαλεί οδυνηρά συναισθήματα, όμως και αυτά ωθούν στη δημιουργία. Η μνήμη δεν μου ήταν ποτέ βάρος, ελάχιστες φορές ήταν καταφύγιο και συχνά αποτέλεσε πηγή ζωηρών συναισθημάτων και έμπνευσης.
Πώς είναι η στιγμή της δημιουργίας για εσάς, ένα ξέσπασμα ή μια πειθαρχημένη διαδικασία;
Είναι ένα ξέσπασμα, ιδιαίτερα, όταν έρχεται σε χρόνο που δεν το περιμένεις. Είναι μια έκρηξη που θέλεις να την κάνεις λέξεις και τις λέξεις να τις δέσεις σε στίχο και τον στίχο να τον μετουσιώσεις σε ποίημα. Είναι μια δυνατή κατάσταση που κατακλύζει τον νου και δημιουργεί την έντονη επιθυμία της πρώτης καταγραφής της.
Υπάρχουν δημιουργοί που σας έχουν επηρεάσει ή συνομιλούν ασυνείδητα με τη δική σας γραφή;
Ναι, στον τρόπο της ποιητικής μου γραφής με έχουν επηρεάσει δύο δημιουργοί: ο Δανιήλ Χαρμς και ο Ε. Χ. Γονατάς. Τώρα αν συνομιλούν τα ποιήματά μου με το έργο τους……
Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο αναγνώστης φεύγοντας από την «Αφοδράριστη γραφή» και από την παρουσίαση στο ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ+;
Θα ήθελα να πάρει την ευωδιά της ποίησης, να εισπράξει την πρόθεση επικοινωνίας μέσα από τη συλλογή των ποιημάτων μου και να απολαύσει την αφοδράριστη γραφή των στίχων μου.
