• Ποιοί είμαστε
  • Πολιτική Απορρήτου
  • Επικοινωνία
Κυριακή, 22 Νοεμβρίου, 2026
  • Login
Patrinorama Magazine
Νερό Θεόνη
  • Πάτρα
  • Ελλάδα
  • Πολιτισμός
  • Εκδηλώσεις
  • Patrinorama TV
  • Podcasts
  • Περιοδικό
  • Club
No Result
View All Result
  • Πάτρα
  • Ελλάδα
  • Πολιτισμός
  • Εκδηλώσεις
  • Patrinorama TV
  • Podcasts
  • Περιοδικό
  • Club
No Result
View All Result
Patrinorama Magazine
No Result
View All Result
Αρχική Ελλάδα

Ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1926) – Ένας αιώνας μετά Καθιέρωση της δημοτικής (1976) – Μισός αιώνας μετά

Patrinorama Magazine by Patrinorama Magazine
22 Νοεμβρίου, 2026
in Ελλάδα, Δημοφιλέστερα, Απόψεις, Πολιτισμός
0
Ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1926) – Ένας αιώνας μετά  Καθιέρωση της δημοτικής (1976) – Μισός αιώνας μετά
0
SHARES
3
VIEWS
Share on FacebookShare on Twitter

Του Σήφη Μπουζάκη

Ομότιμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών

Συμπληρώνεται φέτος ένας αιώνας από την ίδρυση και  λειτουργία του δεύτερου πανεπιστημίου της χώρας, του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης (το 1954 μετονομάστηκε σε Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, ΑΠΘ) και μισός αιώνας από την οριστική καθιέρωση της δημοτικής, το 1976 (Ν. 309) με υπουργό Παιδείας τον Γεώργιο Ράλλη. Ο τελευταίος, μάλιστα, κατηγορήθηκε από ακραίους συντηρητικούς κύκλους ως «διαφθορέας της γλώσσας» και αυτό παρ’ ολίγον να του στοιχίσει τη βουλευτική έδρα στις εκλογές του 1977. Τον Γ. Ράλλη και τον Α. Κακλαμάνη, δύο εμβληματικούς μεταρρυθμιστές υπουργούς Παιδείας, το Πανεπιστήμιο Πατρών τούς έχει αναγορεύσει, σε κοινή τελετή, επίτιμους διδάκτορες.

Οι δύο παραπάνω σημαντικοί σταθμοί στην Ιστορία της Νεοελληνικής Εκπαίδευσης, έχουν συνδετικό κρίκο τη δημοτική γλώσσα και τους κορυφαίους δημοτικιστές, Δημήτρη Γληνό, Αλέξανδρο Δελμούζο και Μανόλη Τριανταφυλλίδη, με του οποίου τη Γραμματική (έκδοση, το 1941) διαπαιδαγωγήθηκαν γλωσσικά πολλές γενιές Ελλήνων μαθητών.

Η δημοτική γλώσσα καθιερώθηκε, βέβαια, για πρώτη φορά, στις τέσσερις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου, το 1918. Στη γλώσσα αυτή γράφτηκαν τα εμβληματικά βιβλία «Τα Ψηλά Βουνά» του Ζαχαρία Παπαντωνίου, «Το Αλφαβητάρι με τον Ήλιο» κ.ά., για να «καώσι» από τους καθαρευουσιάνους, το 1921. Πριν καεί η Σμύρνη, «κάηκαν» τα βιβλία…Είχαν προηγηθεί έντονες γλωσσικές συγκρούσεις, αφού είχαμε και «γλωσσικό διχασμό» («Ευαγγελικά», «Ορεστειακά», «Αθεϊκά του Βόλου», «Μαρασλειακά» και «Δίκη των τόνων» με τον Ιωάννη Κακριδή κατηγορούμενο). Οι δημοτικιστές κατηγορήθηκαν ως άθεοι, ανθέλληνες, «μαλλιαροί», «χυδαίοι», για να τους απαντήσει ο Λορέντζος Μαβίλης στη Βουλή, το 1911: «Δεν υπάρχει χυδαία γλώσσα. Υπάρχουσι χυδαίοι άνθρωποι. Και υπάρχουσι χυδαίοι άνθρωποι ομιλούντες την καθαρεύουσαν»…

Τα δύο μεγαλύτερα πνευματικά Ιδρύματα της χώρας, το ΕΚΠΑ και το ΑΠΘ, αντιμετώπισαν τους δημοτικιστές, τη δημοτική και τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Το ΕΚΠΑ υπήρξε ο διώκτης των δημοτικιστών, πρωταγωνίστησε στα «Ευαγγελικά» και «Ορεστειακά» με σημαιοφόρο τον Γ. Μιστριώτη και πολέμησε λυσσαλέα όλες τις γλωσσοεκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις των φιλελεύθερων κυβερνήσεων του Ελευθερίου Βενιζέλου (1913, 1917-1920 και 1928-1932) και του Γεωργίου Παπανδρέου με αρχιτέκτονα τον Ευάγγελο Παπανούτσο, το 1964/65.

Το ΕΚΠΑ χαρακτηρίστηκε από τον Δ. Γληνό «φωλιά των γλωσσαμυντόρων», ενώ το νεοϊδρυθέν από τον Αλ. Παπαναστασίου Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, το 1924, (νόμος 3341) για να ξεκινήσει τη λειτουργία του, εξαιτίας της ακραίας πολιτικής αστάθειας και ασυνέχειας, το 1926, υπήρξε το <<σπίτι>> των δημοτικιστών. Αυτό γιατί, οι κορυφαίοι του δημοτικισμού, Γληνός, Δελμούζος και Τριανταφυλλίδης, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ίδρυση και λειτουργία του. Συγκεκριμένα, ο Γληνός είναι ο συντάκτης της εισηγητικής έκθεσης για την ίδρυσή του, ενώ οι Τριανταφυλλίδης και Δελμούζος ανήκουν στους πρώτους καθηγητές του, στην έδρα «Μεσαιωνική και Νέα Ελληνική Γλωσσολογία» ο πρώτος και στην έδρα «Παιδαγωγική» ο δεύτερος. Πρώτος πρόεδρος του ΑΠΘ διετέλεσε ο θεμελιωτής της Γλωσσολογίας στην Ελλάδα, και μετέπειτα ακαδημαϊκός, Γιώργος Χατζηδάκις, για να τον διαδεχτεί ο Χρήστος (Χριστόδουλος) Τσούντας. Ακόμη, ο Δελμούζος διετέλεσε πρώτος Επόπτης του Πειραματικού Σχολείου του ΑΠΘ, που ιδρύθηκε το 1929 και πρωτολειτούργησε το 1936.

Όσα οι πρωτοπόροι δημοτικιστές του Εκπαιδευτικού Ομίλου δεν μπόρεσαν να κάνουν πράξη στην Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία και το Μαράσλειο Διδασκαλείο (1924/1926)- ο Δελμούζος και στο Ανώτερο Δημοτικό Παρθεναγωγείο του Βόλου (1908-1911)- αφού η εσωτερική -παιδαγωγική- γλωσσική μεταρρύθμιση που επιχείρησαν στις Βενιζελικές περιόδους, με γνώση και όραμα, ανατράπηκε, το δοκίμασαν στη Θεσσαλονίκη σε ένα πιο ευνοϊκό κοινωνικό -πολιτικό-πολιτιστικό και πανεπιστημιακό περιβάλλον.

Στην ενεργητική παρουσία των δημοτικιστών στο ΑΠΘ και γενικά σε εκπαιδευτικούς θεσμούς της Θεσσαλονίκης, πρέπει να προσθέσουμε και τον Μίλτο Κουντουρά (είχε ιδρύσει τη «Φοιτητική Συντροφιά», το 1910), που το 1926 διορίστηκε Διευθυντής του Διδασκαλείου Θηλέων Θεσσαλονίκης (είχε ιδρυθεί το 1915, με πρώτο πρόεδρο τον σημαντικό, αλλά εν πολλοίς αγνοημένο, παιδαγωγό Καραχρίστο). Διαπιστώνουμε, δηλαδή, ότι οι δημοτικιστές, μετά τις τραυματικές εμπειρίες τους στην Αθήνα, μετακομίζουν και «μεταφέρουν» τη μεταρρύθμιση και τις καινοτόμες αντιλήψεις του Σχολείου Εργασίας στη Θεσσαλονίκη, που αποδείχτηκε πιο φιλόξενη και ανοιχτή σε νέες ιδέες…

Κλείνουμε με μια διαπίστωση που, βέβαια, για να τεκμηριωθεί, απαιτείται ξεχωριστό άρθρο. Η δημοτική γλώσσα θεσμοθετήθηκε οριστικά το 1976, όμως, δεν κατακτήθηκε ακόμη. Τα αίτια είναι πολλά: η εισβολή της «ηλεκτρονικής επικοινωνίας», τα συχνά ακατάλληλα σχολικά εγχειρίδια γλώσσας, η ελλειμματική γλωσσική κατάρτιση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ο τρόπος διδασκαλίας της γλώσσας, ο «βιασμός» της γλώσσας από ηλεκτρονικά και έντυπα ΜΜΕ κ.λπ. (βλ. και σχετικά άρθρα Γ. Μπαμπινιώτη και Χ. Χαραλαμπάκη στην εφ. «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 8ης Νοεμβρίου 2026)

 

  • Trending
  • Comments
  • Πρόσφατα
ΕΓΡΑΨΕ ΙΣΤΟΡΙΑ Η ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ ΤΟ «π»-SOLD OUT! Η ΠΑΤΡΑ ΑΠΟΘΕΩΣΕ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΝΤΑΛΑΡΑ!

ΕΓΡΑΨΕ ΙΣΤΟΡΙΑ Η ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ ΤΟ «π»-SOLD OUT! Η ΠΑΤΡΑ ΑΠΟΘΕΩΣΕ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΝΤΑΛΑΡΑ!

2 Νοεμβρίου, 2026
ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ:  Η επιστήμη ως γνώση, η ιατρική ως προσφορά,  ο άνθρωπος ως μέτρο της αξίας

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ: Η επιστήμη ως γνώση, η ιατρική ως προσφορά, ο άνθρωπος ως μέτρο της αξίας

18 Νοεμβρίου, 2026
Χαλανδρίτσα: Το χωριό που δίνει ζωή σε όλη την Ελλάδα – 2.000 μονάδες αίματος τον χρόνο και 37 χρόνια προσφοράς χωρίς σύνορα

Χαλανδρίτσα: Το χωριό που δίνει ζωή σε όλη την Ελλάδα – 2.000 μονάδες αίματος τον χρόνο και 37 χρόνια προσφοράς χωρίς σύνορα

12 Νοεμβρίου, 2026
«Εκ βαθέων»: Ο Χρίστος Μπελλές καταθέτει την ψυχή του μέσα από την ποίηση-Μια ξεχωριστή λογοτεχνική βραδιά στην Πάτρα

«Εκ βαθέων»: Ο Χρίστος Μπελλές καταθέτει την ψυχή του μέσα από την ποίηση-Μια ξεχωριστή λογοτεχνική βραδιά στην Πάτρα

3 Νοεμβρίου, 2026
Έφυγε ο τελευταίος λούστρος της Πάτρας!

Έφυγε ο τελευταίος λούστρος της Πάτρας!

0

Ο Γενικός Διευθυντής της Τράπεζας Πειραιώς μιλά αποκλειστικά στο “πατρινόραμα”

0

Ο Αιμίλιος Γαλαριώτης : Από τα Ροίτικα..στα σαλόνια της παγκόσμιας οικονομίας!

0

Αποσύρονται σε Σουηδία και Φινλανδία όλα τα ρωσικά αλκοολούχα ποτά

0
Tης Μαίρης Σιδηρά:Το παιχνίδι του βλέμματος στην έκθεση «Βλέμματα – Εκφράσεις – Αντανακλάσεις»  του Μιχαήλ Αντωνέλλου στο Mosaic  5- 30 Νοεμβρίου 2026

Tης Μαίρης Σιδηρά:Το παιχνίδι του βλέμματος στην έκθεση «Βλέμματα – Εκφράσεις – Αντανακλάσεις» του Μιχαήλ Αντωνέλλου στο Mosaic 5- 30 Νοεμβρίου 2026

22 Νοεμβρίου, 2026
Ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1926) – Ένας αιώνας μετά  Καθιέρωση της δημοτικής (1976) – Μισός αιώνας μετά

Ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1926) – Ένας αιώνας μετά Καθιέρωση της δημοτικής (1976) – Μισός αιώνας μετά

22 Νοεμβρίου, 2026
Πάτρα: Παρουσίαση του βιβλίου της Γιούλης Χρονοπούλου «Άρωμα φουζέρ»

Πάτρα: Παρουσίαση του βιβλίου της Γιούλης Χρονοπούλου «Άρωμα φουζέρ»

21 Νοεμβρίου, 2026
Πάτρα: Εγκαίνια έκθεσης του Ανδρέα Δεβετζή “Αναδρομές” στο Πολύεδρο

Πάτρα: Εγκαίνια έκθεσης του Ανδρέα Δεβετζή “Αναδρομές” στο Πολύεδρο

21 Νοεμβρίου, 2026

Ροή Ειδήσεων

Tης Μαίρης Σιδηρά:Το παιχνίδι του βλέμματος στην έκθεση «Βλέμματα – Εκφράσεις – Αντανακλάσεις»  του Μιχαήλ Αντωνέλλου στο Mosaic  5- 30 Νοεμβρίου 2026

Tης Μαίρης Σιδηρά:Το παιχνίδι του βλέμματος στην έκθεση «Βλέμματα – Εκφράσεις – Αντανακλάσεις» του Μιχαήλ Αντωνέλλου στο Mosaic 5- 30 Νοεμβρίου 2026

22 Νοεμβρίου, 2026
Ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1926) – Ένας αιώνας μετά  Καθιέρωση της δημοτικής (1976) – Μισός αιώνας μετά

Ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1926) – Ένας αιώνας μετά Καθιέρωση της δημοτικής (1976) – Μισός αιώνας μετά

22 Νοεμβρίου, 2026
Πάτρα: Παρουσίαση του βιβλίου της Γιούλης Χρονοπούλου «Άρωμα φουζέρ»

Πάτρα: Παρουσίαση του βιβλίου της Γιούλης Χρονοπούλου «Άρωμα φουζέρ»

21 Νοεμβρίου, 2026
Πάτρα: Εγκαίνια έκθεσης του Ανδρέα Δεβετζή “Αναδρομές” στο Πολύεδρο

Πάτρα: Εγκαίνια έκθεσης του Ανδρέα Δεβετζή “Αναδρομές” στο Πολύεδρο

21 Νοεμβρίου, 2026
Patrinorama Magazine

Patrinorama Hellenic

Ένα από τα ιστορικά περιοδικά της Πάτρας, που είχε προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση στις αρχές της δεκαετίας του 1990 με την πληρότητα και την πρωτοτυπία της ύλης του, επανεκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2020, περνώντας έτσι στη νέα εποχή και την πρώτη γραμμή της ενημέρωσης!

Ακολουθήστε μας

Κατηγορίες

  • Podcasts
  • Αρχείο
  • ΕΥ-ΖΗΝ
  • Patrinorama TV
  • Εκδηλώσεις
  • Επιστήμη
  • Επιχειρήσεις
  • Πάτρα
  • Περιοδικό
  • Ελλάδα
  • Δυτική Ελλάδα
  • Κόσμος
  • Δημοφιλέστερα
  • Uncategorized
  • Αθλητισμός
  • Απόψεις
  • Αφηγήσεις
  • Παρουσιάσεις
  • Πολιτική
  • Πολιτισμός
  • Συνεντεύξεις

Χρήσιμα

  • Σχετικά με εμάς
  • Όροι Χρήσης
  • Πολιτική Απορρήτου

Επικοινωνία

  • info@patrinorama.com.gr
  • 2610 87 40 87
  • Πάτρα, Ελλάδα
  • Πάτρα
  • Ελλάδα
  • Πολιτισμός
  • Εκδηλώσεις
  • Patrinorama TV
  • Podcasts
  • Περιοδικό
  • Club

© 2026 Patrinorama.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

No Result
View All Result
  • Πάτρα
  • Ελλάδα
  • Πολιτισμός
  • Εκδηλώσεις
  • Patrinorama TV
  • Podcasts
  • Περιοδικό
  • Club

© 2026 Patrinorama.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies. Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε τον ιστότοπο, συναινείτε στη χρήση τους. Διαβάστε την Πολιτική Απορρήτου και Cookies.
Not enough quota to unlock this post
Unlock left : 0
Are you sure want to cancel subscription?