«Η μοναδικότητα του Ναού του Παντοκράτορα στην Πάτρα»
Ένα ξεχωριστό εκκλησιαστικό μνημείο διαθέτει η Πάτρα με ιδιαίτερη θρησκευτική, αισθητική και ιστορική αξία. Πρόκειται για το Ναό του Παντοκράτορα, τον πρώτο Μητροπολιτικό Ναό της Πάτρας, που διακρίνεται για τους όμορφους τρούλους του, οι οποίοι είναι μολυβδοσκέπαστοι, καθώς και για την πολύ ωραία εσωτερική του αγιογράφηση. Στην έναρξη της επανάστασης του 1821 οι πρώτες σφαίρες που ρίφθηκαν στην Πάτρα κατά των Tούρκων ήταν από το μολύβι των θόλων του ναού.
Συνέντευξη στην Κωνσταντίνα Παλαιολόγου του Πρωτοπρεσβυτέρου Προϊσταμένου του Ιερού Ναού του Παντοκράτορα Πατρών, Πάτερα Περικλή Ρίπιση
- Πάτερ, διαθέτουμε ένα ναό όπως ο Παντοκράτορας, ένα κόσμημα για την πόλη που έχει μεγάλη ιστορία.
Είναι ο ιστορικότερος ναός της Αποστολικής Μητροπόλεως των Πατρών. Ένα αρχιτεκτονικό στολίδι και η ιστορία του ανάγεται από παρά πολύ παλιά. Η ιστορία του ναού αυτού ξεκινά από τον 9ο αιώνα μετά Χριστόν. Βεβαίως, δεν ήταν ο ναός αυτός που υπάρχει σήμερα. Ήταν ένας πρόχειρος ναός και στην εξέλιξη και στην πορεία του χρόνου, υπέστη παρά πολλές αλλαγές. Τον 12ο αιώνα έγινε ναός καθολικός, τον 14ο αιώνα προ της Αλώσεως έγινε Ορθόδοξος, διότι τότε ο Δεσπότης του Μυστρά και μετέπειτα αυτοκράτορας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, απεκατέστησε την εκκλησία αυτή και της έδωσε την αξία και το κύρος το οποίο είχε όταν δημιουργήθηκε. Μετά την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως και την κατάληψη της Ελλάδας από τους Τούρκους, ο ναός μετετράπη από τους κατακτητές σε Οθωμανικό Τέμενος, έγινε τζαμί. Στην περίοδο της Ενετοκρατίας, περίπου τον 19ο αιώνα, έγινε πάλι καθολικός, όμως με την ανακατάληψη της πόλεως των Πατρών από τους Τούρκους, ξαναέγινε τζαμί μέχρι την Επανάσταση του 1821, που σηματοδότησε την Ελευθερία της πατρίδος μας. Η Πάτρα απελευθερώθηκε το 1828 και από τότε ο ναός είναι Ορθόδοξος.
“Επιβλητικός, Μεγαλοπρεπής, Βυζαντινού ρυθμού, που φιλοξενείται και η φήμη του έχει φτάσει μέχρι τη Γαλλία”
• Μεγάλη και σημαντική η ιστορία του ναού, στο πέρασμα των αιώνων και οι Πατρινοί στην πλειοψηφία τους την γνωρίζουν;
Υπήρξε ο πρώτος Μητροπολιτικός Ναός της Πάτρας μετά την απελευθέρωση και εορτάζει στην γιορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και στο Ναό μας φυλάσσεται και η δεξιά χείρα του Αγίου Ελευθερίου, όπου υπάρχει και η εορτή, την οποία η ενορία μας εορτάζει και πανηγυρίζει την 15η Δεκεμβρίου. Είναι μεγάλη η ιστορία του Ναού και γι’ αυτό το λόγο όλοι οι Πατρινοί την γνωρίζουν και για εμάς είναι παρά πολύ ευχάριστο.
“Το 1864 ανακαινίστηκε από τον Ηπειρώτη αρχιτέκτονα, Γεώργιο Ψύλλα, και στο κτίριο προστέθηκαν και άλλοι μικρότεροι τρούλοι καλυμμένοι με φύλλα χαλκού”
• Ο Παντοκράτορας είναι ουσιαστικά μια μικρογραφία της Αγιάς Σοφιάς, με παράλληλη πορεία εναλλαγών των δογμάτων, αλλά και ένα αρχιτεκτονικό μνημείο. Αυτή η ιδιαιτερότητα του ναού, προσελκύει το ενδιαφέρον των τουριστών;
Βεβαίως και έχουμε επισκεψιμότητα, παρά το γεγονός ότι αυτή την περίοδο η Άνω πόλη είναι ένα απέραντο εργοτάξιο, που προχωράει με γοργούς ρυθμούς και νομίζω ότι όταν ολοκληρωθεί και η ανάπλαση θα είναι ένας κατεξοχήν χώρος επισκεψιμότητας, όχι μόνο για τους Πατρινούς αλλά και για τους ανθρώπους οι οποίοι επισκέπτονται την πόλη μας. Η ιστορία του Ναού από μόνη της καταδεικνύει και το μέγεθος και την αξία αυτού του αρχιτεκτονικού κοσμήματος-στολιδιού. Είναι μικρογραφία της Αγιάς Σοφιάς. Ένα καταπληκτικό αρχιτεκτονικό μνημείο και βεβαίως αποτελεί πόλο έλξης για όσους το συναντούν και το επιθυμούν να το γνωρίσουν. Είναι κάτι το ξεχωριστό. Μπορεί να υπάρχουν μεγαλύτεροι ναοί, ίσως και πιο μεγαλοπρεπής από τον Παντοκράτορα, αλλά σαν το Παντοκράτορα δεν υπάρχει. Έχει αυτή τη μοναδικότητα, αυτή την εξαιρετική αρχιτεκτονική αξία την οποία συναντάς μόνο σε ναούς στην Πόλη, στην Κωνσταντινούπολη.
“Χτίστηκε το 900 Μ.Χ πάνω στα ερείπια του αρχαίου ναού του Ολυμπίου Διός”
• Υπάρχει όλα αυτά τα χρόνια που ιερουργείτε στον Παντοκράτορα κάτι που ας εξέπληξε και σας έχει μείνει στην μνήμη; Κάτι πολύ ιδιαίτερο και ξεχωριστό;
Θα σας αναφέρω ένα συγκεκριμένο περιστατικό το οποίο συνέβη τον πρώτο χρόνο που διορίστηκα στο ναό του Παντοκράτορα. Είχε έρθει ένα ζευγάρι από την Γαλλία πολύ ενημερωμένο, αφού γνώριζαν κάποια πράγματα για την ιστορία του ναού. Μου ανέφεραν ότι υπάρχει φωτογραφία του ναού του Παντοκράτορα στο Εθνικό Μουσείο φωτογραφίας στο Παρίσι. Φωτογραφία που είναι περίπου στο 1890, την οποία είχε τραβήξει κάποιος Γάλλος περιηγητής. Αυτή η φωτογραφία του Παντοκράτορα, έχει ανέβει στο google και έχει προωθηθεί και στην ιστοσελίδα του Ναού. Για εμάς είναι ευχάριστο που η φήμη του ναού και η εν γένει ιστορία του δεν περιορίζεται στα στενά όρια της πόλεως και της Μητροπόλεως μας, αλλά είναι γνωστή και αλλού.
ΥΓ: Να ευχαριστήσουμε και τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Πατρών κ.κ Χρυσόστομο, που έδωσε με ιδιαίτερη χαρά και την σχετική άδεια για την πραγματοποίηση του ρεπορτάζ μας.
