O Χάρης Ρώμας έχει συνδέσει το όνομά του με την ελληνική κωμωδία, αγαπημένες τηλεοπτικές σειρές και θεατρικά έργα που αναζητούν πίσω από το γέλιο την ανθρώπινη αλήθεια. Υπάρχουν δημιουργοί που ξέρουν να κάνουν το κοινό να γελά και δημιουργοί που, μέσα από το γέλιο, καταφέρνουν να το κάνουν να κοιτάξει λίγο βαθύτερα τον εαυτό του. Ο Χάρης Ρώμας ανήκει σε εκείνους που γνωρίζουν καλά πως η κωμωδία δεν είναι απλώς υπόθεση εύστοχων μόνο λόγων και ξεκαρδιστικών παρεξηγήσεων. Είναι ένας τρόπος να φωτίζονται οι ανθρώπινες αδυναμίες, οι κοινωνικές προκαταλήψεις και οι μικρές ή μεγάλες αλήθειες που συχνά δυσκολευόμαστε να παραδεχτούμε.
Με αφορμή την έλευση της θεατρικής του παράστασης «Η Πριγκίπισσα των Αγίων Σαράντα» στην Πάτρα, ο ηθοποιός, συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης συνομιλεί με τη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου για το περιοδικό «Πατρινόραμα – hellenic». Σε μια συζήτηση που ξεκινά από την πραγματική ιστορία που ενέπνευσε το έργο και φτάνει στη βαθύτερη αποστολή της τέχνης, ο Χάρης Ρώμας μιλά για την αποδοχή του αληθινού εαυτού μας, τη μαγεία της ζωντανής θεατρικής πράξης, τη συνεργασία του με την Άννα Χατζησοφιά, αλλά και εκείνη τη σπάνια αθωότητα που κάνει ορισμένες τηλεοπτικές ιστορίες να παραμένουν αγαπημένες, ακόμη κι όταν τις έχουμε παρακολουθήσει αμέτρητες φορές.
Στην «Πριγκίπισσα των Αγίων Σαράντα», ένα μεγάλο ψέμα γίνεται αφορμή για κωμικές ανατροπές, χωρίς να χάνεται το ουσιαστικό μήνυμα: δεν χρειάζεται να προσποιούμαστε κάτι διαφορετικό από αυτό που είμαστε για να κερδίσουμε την εκτίμηση των άλλων. Εκεί βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της παράστασης· στο ότι πίσω από τις παρεξηγήσεις και το γέλιο κρύβεται μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη, η ανάγκη να μας αποδέχονται γι’ αυτό που πραγματικά είμαστε.
Ποια ήταν η πρώτη σπίθα, η πρώτη εικόνα ή λέξη, που σας ώθησε να αποτυπώσετε στο χαρτί την ιστορία της «Πριγκίπισσας των Αγίων Σαράντα»;
Μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση το ότι η οικιακή βοηθός,που εργάζεται πλέον στο σπίτι μου 18 χρόνια και είναι μέλος της οικογένειας, συστήθηκε στην αρχή ως Βορειηπειρώτισα γιατί,όπως μου εξήγησε αργότερα, ως Αλβανή τα προηγούμενα χρόνια την έκαναν να νιώθει παρείσακτη και κατώτερη. Έτσι συστηνόταν ως κάτι άλλο που «ηχούσε καλύτερα» γιά να μετριάσει την επιθετικότητα και την χλεύη. Αντιστοίχως η ηρωίδα της κωμωδίας μου παρουσιάζεται ως απόγονος βασιλικής δυναστείας της Αλβανίας, πράγμα το οποίο δημιουργεί πληθώρα κωμικών παρεξηγήσεων. Όμως,αν και μέσα από άφθονο γέλιο που είναι επιθυμητό,το μήνυμα παραμένει ξεκάθαρο: Αν προτάξουμε τον αληθινό εαυτό μας,και μάλιστα το καλό κομμάτι του, θα κερδίσουμε την αποδοχή. Δεν χρειάζεται να παριστάνουμε κάτι ψεύτικο γιά να μας θαυμάσουν ή να μας εκτιμήσουν οι συνάνθρωποι μας.
Όταν σκηνοθετείτε τον εαυτό σας, πώς καταφέρνετε να κρατάτε την αναγκαία καλλιτεχνική απόσταση ανάμεσα στο μάτι του δημιουργού και το συναίσθημα του ηθοποιού;
Σκηνοθετώ τον εαυτό μου μόνο σε έργα που έχω γράψει ο ίδιος και γνωρίζω πολύ καλά από την γραφή τις απαιτήσεις του κάθε ρόλου και φυσικά του δικού μου. Το συναίσθημα μου ως ηθοποιός ταυτίζεται,όπως είναι φυσικό ,με αυτό του συγγραφέα,όταν είμαι εγώ ο συγγραφέας. Όμως ως σκηνοθέτης εξερευνώ πιο βαθιά το έργο και κατά την διάρκεια των προβών προσθέτω ή αφαιρώ υποκριτικά στοιχεία ή υποκριτικές εντάσεις στο ρόλο μου. Τέλος,όπου αισθάνομαι αβεβαιότητα,βάζω τον βοηθό μου να βιντεοσκοπεί την σκηνή γιά να με «ελέγξω».
Η τηλεόραση χαρίζει μια μορφή αθανασίας, αλλά το θέατρο σβήνει μόλις πέσει η αυλαία. Είναι αυτή η θνητότητα της σκηνής που την κάνει πιο γοητευτική για εσάς;
Ναι το εφήμερο της θεατρικής κατάθεσης με γοητεύει αντί να με απογοητεύει! Μου αρέσει μάλιστα ότι καμία παράσταση δεν είναι ακριβώς ίδια με εκείνες των προηγούμενων ή των επόμενων ημερών. Έτσι κι αλλιώς πιστεύω ότι ακόμη και τα πιο αριστουργηματικά έργα,ως γραφή,μπορεί να είναι διαχρονικά αλλά τίποτα δεν θα είναι στην πραγματικότητα αθάνατο. Άλλα θα αντέξουν λίγο και άλλα θα αντέξουν πολύ-πολύ περισσότερο στα δισεκατομμύρια χρόνια που θα υπάρχει ακόμα ο πλανήτης Γη!
Πιστεύετε ότι η κωμωδία είναι απλώς ένας καθρέφτης των ελαττωμάτων μας ή ένας τρόπος να συγχωρήσουμε, τελικά, την ανθρώπινη αδυναμία;
Η αλήθεια είναι πως στην κωμωδία οι ανθρώπινες παθογένειες παρουσιάζονται με πιο χαριτωμένο και σίγουρα πιο αθωωτικό τρόπο. Όμως και μέσα από το γέλιο ο στόχος επιτυγχάνεται. Το «κακό» παραμένει κακό και το ελάττωμα παραμένει ελάττωμα. Κανένας που γελάει με τον «Αρχοντοχωριάτη» του Μολιέρου δεν θέλει να είναι ο ίδιος αρχοντοχωριάτης! Ούτε κατά φαντασία ασθενής,ούτε μισάνθρωπος,ούτε ταρτούφος!
Η επιλογή της Ιουλίας Καραπατάκη για το τραγούδι της παράστασης δίνει έναν ιδιαίτερο τόνο. Πώς συνομιλεί η μουσική με τον εσωτερικό ρυθμό του κειμένου σας;
Η επιλογή της Ιουλίας Καραπατάκη για το τραγούδι της παράστασης δίνει έναν ιδιαίτερο τόνο. Πώς συνομιλεί η μουσική με τον εσωτερικό ρυθμό του κειμένου σας;
Αγαπώ και θαυμάζω την Ιουλία και χάρηκα όταν δέχτηκε να τραγουδήσει το τραγούδι που δημιουργήσαμε γιά τη παράσταση. Νομίζω συμπυκνώνει όλη την φιλοσοφία του έργου αυτό το τραγούδι. Αλλά όλες οι μουσικές που ακούγονται σε μία παράσταση δεν την «ντύνουν» απλώς. Βοηθούν στην συναισθηματική εξέλιξη και την τελική έκρηξη ή απογείωση της!
Η κωμωδία βασίζεται στη μαθηματική ακρίβεια του χρόνου. Νιώθετε περισσότερο συγγραφέας ή «μαέστρος» όταν κουρδίζετε τις σκηνές σας;
Νιώθω μόνο ως συγγραφέας όταν γράφω γιατί προσπαθώ να γεννήσω,να αναδείξω και να μεταδώσω τις ιδέες μου. Όμως σίγουρα έχει ενσωματωθεί στο υποσυνείδητο μου η ανάγκη των γρήγορων ρυθμών που οφείλει να έχει μία καλή κωμωδία.Δεν το σκέπτομαι όταν γράφω αλλά ξέρω ότι πρέπει να «καλπάζει» το κείμενο! Μαέστρος αισθάνομαι όταν σκηνοθετώ γιατί διδάσκω αυτή την ανάγκη ρυθμού και στους υπόλοιπους ηθοποιούς. Ο σκηνοθέτης ενορχηστρώνει την παράσταση.
Υπάρχει κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια των προβών που οι χαρακτήρες αυτονομούνται και σας οδηγούν εκείνοι, αντί να τους οδηγείτε εσείς;
Το να αυτονομηθούν οι ηθοποιοί εντελώς από τον σχεδιασμό που έχω κάνει σαν συγγραφέας και σκηνοθέτης δεν μπορώ να το επιτρέψω. Ένας πρέπει να ορίζει τους κανόνες,τον βασικό κορμό και τελικά το ζητούμενο.
Εν τούτοις ακούω και βλέπω κατά την διάρκεια των αναγνώσεων και των προβών αυτά που κομίζει ο κάθε ηθοποιός και υιοθετώ πολλά που μου φαίνονται θετικά έως και πολύτιμα. Οι χαρακτήρες είναι παιδιά του συγγραφέα αλλά καθορίζονται σαφώς και από τους ερμηνευτές τους,αλλά και τον σκηνοθέτη.
Κάθε πόλη και κάθε κοινό φέρνει μια δική του ενέργεια. Τι ελπίζετε να αφήσει στις ψυχές των θεατών της Πάτρας η δική σας «Πριγκίπισσα»;
Η Πάτρα είναι μία πόλη με δυνατό αστικό ιστό που έχει παράδοση στο καλό θέατρο. Είμαι σίγουρος ότι η μεγάλη πλειοψηφία θα νιώσει ότι ακριβώς θέλουμε να μεταδώσουμε και ότι ο Πατρινός κόσμος μπορεί να κατανοήσει το χιούμορ που δεν έχει ανάγκη από χυδαιότητες γιά να απογειωθεί. Παράλληλα είναι φοιτητούπολη και θα είναι τεράστια χαρά να κατακλύσουν νέοι άνθρωποι το θέατρο. Θεωρώ ότι ένα έργο είναι σημαντικό όταν μπορεί να αγγίξει όλες τις ηλικίες.
Το έργο πραγματεύεται ένα μεγάλο ψέμα. Στην τέχνη, τελικά, χρησιμοποιούμε το ψέμα για να κρύψουμε την αλήθεια ή για να την αποκαλύψουμε πιο ανώδυνα;
Μόνο γιά να αποκαλύπτουμε τις μεγάλες αλήθειες πρέπει να χρησιμοποιούμε το «ψέμα» στο θέατρο. Γιατί μόνο το θέατρο που αποκαλύπτει αλήθειες έχει ουσιαστική αποστολή. Το ψέμα γιά πλάκα αποτελεί διασκέδαση πρώτου επιπέδου.
Μετά από τόσα χρόνια επιτυχημένης διαδρομής, ποια είναι η βαθύτερη καλλιτεχνική ανάγκη που σας κρατά ακόμα σε αυτή τη διαρκή δημιουργική εγρήγορση;
Η τέχνη είναι στάση ζωής και φυσική ανάγκη γιά ένα καλλιτέχνη. Συνεπώς εγκαταλείπει την δημιουργική εκτέλεση μόνο όταν δεν μπορεί να λειτουργήσει βιολογικά. Εγώ προσωπικά ασχολήθηκα και με την αυτοδιοίκηση με μόνο σκοπό μου την κοινωνική προσφορά στους συνανθρώπους μου. Αλλά εννοείται πως σαν καλλιτέχνης θέλω να εγκαταλείψω αυτό τον κόσμο. Μόνο σαν καλλιτέχνης!!!
Όσες σειρές φέρουν την υπογραφή σας καθηλώνουν με έναν τρόπο θεϊκό τον θεατή. Από την πρώτη σας τηλεοπτική σειρά μέχρι σήμερα, μπορούμε να παρακολουθούμε κάποιο σίριαλ λες και είναι η πρώτη φορά και ας το έχουμε δει 2.000 φορές. Πως νιώθετε όταν σας λένε πως όλες οι τηλεοπτικές σας σειρές θυμίζουν παλιές καλές ελληνικές ταινίες;
Νιώθω τεράστια χαρά και τεράστια τιμή και πρέπει να πω ότι μου το λένε συνεχώς. Φαίνεται πως κάποιες από τις σειρές που δημιούργησα με την Άννα Χατζησοφιά έχουν αυτή την αθωότητα που κουβαλάνε και κάποιες παλιές καλές Ελληνικές κωμωδίες του κινηματογράφου. Μέσα από αυτή την (καθόλου επιτηδευμένη) αθωότητα νομίζω ότι ο κόσμος όχι απλά ψυχαγωγείται αλλά λυτρώνεται. Γι’αυτό θέλουν να τις βλέπουν και να τις ξαναβλέπουν. Είναι, θα μου επιτρέψετε να πω,αγχολυτικές!
Ποιο είναι το συστατικό της επιτυχίας της υπογραφής που βάζετε διαχρονικά τόσο εσείς όσο και η Άννα Χατζησοφιά; Αλήθεια υπάρχει κάποιο συστατικό;
Συστατικά επιτυχίας είναι,φυσικά,το ταλέντο,το πάθος αλλά και ο σεβασμός στον θεατή. Στην περίπτωση του συνδυασμού μου με την Αννούλα παίζει πολύ μεγάλο ρόλο και η χημεία μεταξύ μας. Αυτή την χημεία την ανακαλύψαμε από την πρώτη στιγμή που συναντηθήκαμε.
Τέλος, μετά την περιοδεία σας τι άλλο να περιμένουμε καλλιτεχνικά; Θα απολαύσουμε κάποιο σίριαλ με την υπογραφή σας για την φετινή σεζόν ;
Σκοπεύουμε να κάνουμε μία καινούργια τηλεοπτική σειρά,διαφορετική από τις προηγούμενες δεδομένου ότι θα είναι αστυνομική κωμωδία! Αλλά και στο θέατρο θα παρουσιάσω μία έκπληξη. Έχω γράψει ένα δράμα,το οποίο θα παιχτεί σε κρατική σκηνή. Δεν θα παίξω εγώ ο ίδιος αλλά το έγραψα και θα το σκηνοθετήσω. Είναι μεγάλη πρόκληση και το περιμένω με ανυπομονησία.
Στη συζήτησή μας, ο Χάρης Ρώμας επιστρέφει διαρκώς σε μια βασική αρχή, η τέχνη δεν υπάρχει μόνο για να ψυχαγωγεί, αλλά και για να αποκαλύπτει. Είτε μέσα από την κωμωδία είτε μέσα από ένα έργο με διαφορετικό δραματουργικό βάρος, αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να επικοινωνήσει με τον θεατή, να τον κάνει να γελάσει, να συγκινηθεί, να αναγνωρίσει κάτι από τον εαυτό του στους ήρωες της σκηνής.
Μιλά με αγάπη για τη συνεργασία του με την Άννα Χατζησοφιά, αναγνωρίζοντας στο ταλέντο, στο πάθος, στον σεβασμό προς το κοινό και στη μεταξύ τους χημεία βασικά στοιχεία μιας δημιουργικής πορείας που άφησε το δικό της αποτύπωμα στην ελληνική τηλεόραση. Παράλληλα, αποκαλύπτει τα επόμενα σχέδιά του: μια νέα αστυνομική κωμωδία για την τηλεόραση και ένα θεατρικό δράμα που θα σκηνοθετήσει σε κρατική σκηνή, ανοίγοντας ένα διαφορετικό κεφάλαιο στην καλλιτεχνική του διαδρομή.
Από τις 16 έως τις 18 Οκτωβρίου, η «Πριγκίπισσα των Αγίων Σαράντα» έρχεται στο Κινηματοθέατρο Πάνθεον της Πάτρας, για έναν περιορισμένο αριθμό παραστάσεων, Παρασκευή 16/10: 21:00, Σάββατο 17/10: 18:00 & 21:15 και Κυριακή 18/10: 19:00. Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να συναντήσει επί σκηνής μια ιστορία που χρησιμοποιεί το χιούμορ ως όχημα για να μιλήσει για την ταυτότητα, τις προκαταλήψεις και την αποδοχή.
Γιατί, τελικά, το γέλιο μπορεί να είναι πολύ περισσότερα από μια ευχάριστη ανάπαυλα από την καθημερινότητα. Μπορεί να γίνει καθρέφτης, ανακούφιση και, κάποιες φορές, ένας πιο ήπιος δρόμος προς την αλήθεια. Και αυτό είναι ίσως το στοίχημα κάθε δημιουργού που επιθυμεί να αφήσει κάτι περισσότερο από μια ευχάριστη ανάμνηση όταν πέσει η αυλαία.
