Με αφορμή τις δύο παραστάσεις του έργου «Μαρίκα Κοτοπούλη – Το Αγρίμι» που θα παρουσιαστούν στο Θέατρο Act το Σάββατο 14 και την Κυριακή 15 Μαρτίου, η ηθοποιός, συγγραφέας και σκηνοθέτις Δήμητρα Παπαδήμα μιλά στο περιοδικό πατρινόραμα hellenic και στη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου για την εμβληματική μορφή της μεγάλης τραγωδού του ελληνικού θεάτρου.
Μέσα από μια παράσταση που ισορροπεί ανάμεσα στο πάθος, την ιστορία και τον μύθο, η Παπαδήμα επιχειρεί να φωτίσει τη θυελλώδη προσωπικότητα της Μαρίκας Κοτοπούλη, μιας γυναίκας ελεύθερης, ασυμβίβαστης και εκρηκτικής, που έζησε και αγάπησε με την ίδια ένταση που ανέβαινε στη σκηνή. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για το «αγρίμι» της θεατρικής ιστορίας, για τον έρωτα της Κοτοπούλη με τον Ίωνα Δραγούμη και για το πώς ένας θρύλος μετατρέπεται σε ζωντανή θεατρική εμπειρία.
Η Μαρίκα Κοτοπούλη ήταν μια προσωπικότητα σχεδόν μυθική για το ελληνικό θέατρο. Ποιο ήταν το στοιχείο της που σας συγκλόνισε περισσότερο και σας οδήγησε να τη φέρετε στη σκηνή μέσα από το «Αγρίμι»;
Κάθε μύθος κρύβει και περιέχει μοναδικές γνώσεις και συνταρακτικά συναισθήματα που σε φωτίζουν, σε αναβαθμίζουν ως ανθρώπινο ον. Αν είσαι έτοιμος – πρόθυμος, βέβαια – να διδαχθείς, γονατιστός, με όλες τις αισθήσεις σε συναγερμό.
Η Κοτοπούλη είναι ο ίδιος ο Συναγερμός που ουρλιάζει: «ΖΗΣΕ!», σπάζοντας συγχρόνως κάθε ωραιοποιημένο, σιδερωμένο καθωσπρεπισμό.
Αν αυτά τα στοιχεία την κατατάσσουν σε πλαίσιο «αλητείας», να σας πω πως όχι μόνο ο Δραγούμης την λάτρεψε αλλά και ο γενικά αποδεκτός Βενιζέλος. Την λάτρεψα κι εγώ.
Ο τίτλος «Αγρίμι» υποδηλώνει έναν ατίθασο χαρακτήρα. Πόσο “αγρίμι” ήταν τελικά η Κοτοπούλη, τόσο στη σκηνή όσο και στη ζωή της;
Τον χαρακτηρισμό «Αγρίμι» της τον έδωσε ο Ίων Δραγούμης. Δεν ήξερε πώς να τη χειριστεί.
Αλλά και η «αντιπολίτευση» – ας το πούμε έτσι – συμφωνούσε σύσσωμη. Φανταστείτε: η «αμόρφωτη» θεατρίνα, κατώτερης τάξης, με τη γενναιόδωρη προσωπικότητά της έδενε τον ελληνικό λαό. Τι πιο επαναστατικό;
Η Κοτοπούλη έζησε έντονα, με πάθη, πολιτικές εντάσεις και μεγάλες καλλιτεχνικές συγκρούσεις. Πόσο δύσκολο είναι να αποτυπωθεί μια τόσο σύνθετη προσωπικότητα χωρίς να γίνει απλώς ένας βιογραφικός φόρος τιμής;
Σε καμία περίπτωση δεν περιορίστηκα σε μια απλή βιογραφία. Άλλωστε το βασικό θέμα της παράστασής μου είναι η εξαφάνιση του έρωτα του Δραγούμη από τη ζωή της. Από το καμαρίνι της. Από τη μόνιμη θέση του στην πλατεία του θεάτρου. Για 23 ολόκληρες μέρες.
Στις τρεις πράξεις, μεταξύ τραγικού και αστείου, τον περιμένει να γυρίσει. Και μέχρι να έρθει, «παίζει» στη σκηνή μια παράσταση που αφορά τη ζωή της.
Βλέπετε, από φόβο για το ξέσπασμά της, της έκρυψαν πως δολοφόνησαν τον Δραγούμη. Θεωρούσαν ικανό το Αγρίμι να φέρει τον ουρανό κάτω και τη στεριά να τη στείλει στον αγύριστο.
Συγκλονιστικό για μένα.
Ερμηνεύοντας μια τόσο εμβληματική μορφή του ελληνικού θεάτρου, φοβηθήκατε τη σύγκριση ή τη “σκιά” της;
Δεν φοβήθηκα καθόλου. Και ούτε φοβάμαι. Τους μύθους δεν τους φοβάμαι. Τους σέβομαι και τους τιμώ δίνοντας τον εαυτό μου.
Η σχέση της Μαρίκας Κοτοπούλη με την εποχή της, καλλιτεχνικά αλλά και πολιτικά, ήταν έντονη. Πιστεύετε ότι σήμερα υπάρχουν αντίστοιχα “μεγέθη” προσωπικοτήτων στο θέατρο;
Και να υπάρχουν, είναι τέτοια η υπέρ-ξεφτίλα των ισχυρών κερδοσκόπων που ισοπεδώνει όχι μόνο το θέαμα αλλά και προσωπικότητες με προσωπικότητα.
Τι ανακαλύψατε για τη Μαρίκα Κοτοπούλη μέσα από την έρευνα και την ερμηνεία σας που ίσως δεν γνωρίζει το ευρύ κοινό;
Ανακάλυψα το κορίτσι που θέλει να ενσωματωθεί σε έναν κουτοπόνηρο κόσμο μέσα από το θέατρο.
Ανακάλυψα την ψυχή της θεατρίνας που δεν χωράει πουθενά παρά μόνο στη σκηνή. Όλα τα άλλα γύρω της είναι λίγα, φτηνά, μικρά, ασήμαντα.
Όταν μαθαίνει στη σκηνή για τη δολοφονία του Δραγούμη, ουρλιάζει προς τον Μυράτ:
«Μήτσο, την αλήθεια… Όταν παίζω την Ορέστεια βγάζω τέτοιο σπαραγμό;»
Αν η Μαρίκα Κοτοπούλη μπορούσε να δει σήμερα την παράσταση «Αγρίμι», τι θα θέλατε να της πείτε;
Θα περίμενα υπομονετικά να μου μιλήσει εκείνη. Κι ύστερα θα υποκλινόμουν.
Αντιμετωπίσατε δυσκολίες εσείς και ο Γιάννης Μποσταντζόγλου στην απόδοση του έργου επί σκηνής;
Αντιμετωπίσαμε δυσκολίες πρακτικές. Γιατί και αυτή η παραγωγή, αντί να στηριχθεί από κάποιον κρατικό φορέα, έγινε από εμάς. Μια θεατρική δουλειά χρειάζεται κεφάλαιο. Εμείς είμαστε απλοί καλλιτέχνες και καθόλου έμποροι. Όσο για τον κρατικό μηχανισμό… έχει αλλού το βλέμμα.Ευχαριστώ πάντως τα κρατικά θέατρα και τα υπουργεία για τους επαίνους και τους αριθμούς πρωτοκόλλου.Το Αγρίμι… όσο μένει όρθιο θα παράγει Τέχνη.
