Γράφει ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Παναγόπουλος Π. Αλέξιος: “mRNA εμβόλια, βιοηθική και κρατική ευθύνη: Η ανάγκη επαναπροσδιορισμού της αρχής της προφύλαξης”

Η πρόσφατη έγκριση νέων εμβολίων τεχνολογίας mRNA για την εποχική γρίπη επαναφέρει στο προσκήνιο ένα θεμελιώδες ερώτημα της βιοηθικής: ποια είναι τα όρια μεταξύ της επιστημονικής καινοτομίας, της δημόσιας υγείας και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου;

Η λεγόμενη πανδημία COVID-19 ανέδειξε τόσο τις δυνατότητες όσο και τις αδυναμίες των σύγχρονων μηχανισμών λήψης αποφάσεων. Η ταχεία ανάπτυξη τεχνολογιών mRNA αποτέλεσε σημαντική επιστημονική εξέλιξη, αλλά ταυτόχρονα δημιούργησε τα εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη μακροχρόνια ασφάλεια, τη διαφάνεια των κλινικών δεδομένων, τη συνεχή φαρμακο-επαγρύπνηση και την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών.

Στο πεδίο της βιοηθικής, η Αρχή της Προφύλαξης επιβάλλει ότι όταν υπάρχουν επιστημονικές αβεβαιότητες σχετικά με πιθανές σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, οι δημόσιες αρχές σύμφωνα με το Σύνταγμα οφείλουν να ενεργούν με ιδιαίτερη σύνεση. Η επιστημονική πρόοδος δεν μπορεί να υποκαθιστά την υποχρέωση πλήρους αξιολόγησης κινδύνων ούτε να περιορίζει το δικαίωμα της ενημερωμένης συναίνεσης των πολιτών.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η εφαρμογή νέων τεχνολογιών σε ηλικιωμένους πληθυσμούς, οι οποίοι παρουσιάζουν αυξημένη ευαλωτότητα. Καθώς επίσης και σε άτομα νεαρής ηλικίας. Η αξιολόγηση της σχέσης οφέλους–κινδύνου πρέπει να βασίζεται σε επαρκή, ανεξάρτητα και διαφανή επιστημονικά δεδομένα, χωρίς τις πολιτικές, δημοσιογραφικές ή οικονομικές πιέσεις.

Η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν οικοδομείται με λογοκρισία ούτε με την απαξίωση κάθε διαφορετικής επιστημονικής άποψης. Οι Ελίτ και οι Ειδικοί οφείλουν να λογοδοτήσουν. Αντιθέτως, ενισχύετε η αλήθεια μέσω ανοικτής επιστημονικής συζήτησης, δημοσιοποίησης των πρωτογενών δεδομένων και ανεξάρτητου ελέγχου των αποφάσεων των ρυθμιστικών οργανισμών.

Παράλληλα, απαιτείται συνεχής διερεύνηση πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών και αποτελεσματική λειτουργία των συστημάτων φαρμακο-επαγρύπνησης.

Η ύπαρξη μηχανισμών παρακολούθησης μετά την έγκριση ενός φαρμάκου δεν πρέπει να θεωρείται υποκατάστατο της επαρκούς προέγκρισης, αλλά συμπληρωματικό εργαλείο της προστασίας της δημόσιας υγείας, το συμφέρον του πολίτη και το συμφέρον του ως υποκειμένου δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.

Η βιοηθική υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως στατιστική μονάδα ούτε ως μέσο εξυπηρέτησης οικονομικών ή πολιτικών σκοπιμοτήτων. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η αυτονομία του προσώπου και η ελεύθερη συναίνεση αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές κάθε δημοκρατικού κράτους δικαίου.

Τέλος, η συζήτηση για τις τεχνολογίες mRNA δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια αντιπαράθεση μεταξύ «υπέρ» και «κατά». Αντιθέτως, απαιτεί μια ώριμη, διεπιστημονική προσέγγιση που θα συνδυάζει τη βιοϊατρική έρευνα, τη βιοχημεία, τη βιοηθική, το συνταγματικό δίκαιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη γεωπολιτική πρακτική των φαρμακευτικών πολιτικών.

Η πραγματική πρόοδος της επιστήμης δεν μετριέται μόνο από την τεχνολογική καινοτομία, αλλά κυρίως από τον βαθμό με τον οποίο υπηρετεί τον συνάνθρωπο, προστατεύει την αξιοπρέπειά του και διαφυλάσσει την ελευθερία του. Είναι γνωστό ότι στην Αμερική ήδη επτά πολιτείες έχουν κινήσει την διερεύνηση ποινικής διαδικασίας εις βάρος του Dr. Fauci και των ειδικών συνεργατών του, λόγω παρενεργειών και σχετικών καταγγελιών από συνανθρώπους του. Μήπως θα πρέπει και στην Ελλάδα να κινηθεί μία όμοια διερεύνηση? Οι διαφορές Ελίτ που επιθυμούν τον έλεγχο της ανθρωπότητας, τη μείωση του πληθυσμού της γης με τον ένα ή άλλο τρόπο, θα πρέπει να λογοδοτήσουν. Ώστε οι συνταγματικές αρχές της διαφάνειας να κυριαρχήσουν υπέρ των Λαών.