Η 16η Σεπτεμβρίου ξεχωρίζει στο πολιτιστικό ημερολόγιο, καθώς η μουσική της Ζωής Τηγανούρια συναντά τη δύναμη της συμπερίληψης. Το ακορντεόν, η φωνή, ο χορός και η παράδοση πρωταγωνιστούν σε μια ξεχωριστή μουσική συνάντηση, με έναν ουσιαστικό στόχο, η τέχνη να είναι ανοιχτή και προσβάσιμη σε όλους.
Κωφοί και βαρήκοοι θεατές θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν για πρώτη φορά συναυλία μέσα από τη διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα από τη Λαμπρινή Παπαπροκοπίου, επαγγελματία διερμηνέα και ιδρύτρια της LampSign Agency. Οι στίχοι, ο ρυθμός, η ένταση και το συναίσθημα της μουσικής αποκτούν έναν διαφορετικό τρόπο έκφρασης και φτάνουν στο κοινό χωρίς αποκλεισμούς.
Πίσω από αυτή την προσπάθεια βρίσκεται ένα έργο που έχει ως επίκεντρο την προσβασιμότητα στην πληροφορία, στην επικοινωνία, στην τέχνη και στον πολιτισμό. Η Λαμπρινή Παπαπροκοπίου μιλά για τη σημασία μιας κοινωνίας όπου η συμμετοχή δεν αποτελεί προνόμιο, ούτε χρειάζεται διεκδίκηση, αλλά αυτονόητο δικαίωμα.
Με αφορμή τη συναυλία της Ζωής Τηγανούρια που δοργανώνει το περιοδικό “πατρινόραμα-hellenic” την 16η Σεπτεμβρίου στο “PRIVILEGE “, η δημοσιογράφος Ευτυχία Λαμπροπούλου συνομιλεί με τη διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Λαμπρινή Παπαπροκοπίου για το “π¨ και φωτίζει την ουσία μιας πρωτοβουλίας που δίνει στη μουσική έναν ακόμη δρόμο για να συναντήσει το κοινό της. Γιατί η τέχνη έχει τη δύναμη να ενώνει.
Κα Παπαπροκοπίου, σε μια μουσική βραδιά όπου οι περισσότεροι από εμάς θεωρούμε σχεδόν αυτονόητο ότι θα ακούσουμε μια μελωδία, εσείς καλείστε να γίνετε η «γέφυρα» ώστε η εμπειρία αυτή να φτάσει και σε ανθρώπους που τη βιώνουν με έναν διαφορετικό τρόπο. Πόση ευθύνη, αλλά και συγκίνηση, κρύβει για εσάς αυτός ο ρόλος;
Αυτό που με συγκινεί περισσότερο δεν είναι η ιδέα ότι εγώ γίνομαι η «γέφυρα». Θα ήθελα κάποια στιγμή να μη χρειαζόμαστε καν γέφυρες.
Η τέχνη είναι ίσως ο πιο ελεύθερος χώρος που έχουμε ως άνθρωποι. Εκεί μπορούμε να ταξιδέψουμε, να συγκινηθούμε, να θυμηθούμε, να ερωτευτούμε, να πονέσουμε, να γελάσουμε. Και μου φαίνεται σχεδόν παράδοξο ότι ακόμη χρειάζεται να εξηγούμε πως αυτό το ταξίδι πρέπει να είναι ανοιχτό σε όλους.
Σε μια μουσική βραδιά δεν σκέφτομαι ότι κάποιοι ακούν και κάποιοι «πρέπει να αποκτήσουν πρόσβαση». Προτιμώ να σκέφτομαι ότι είμαστε όλοι εκεί για τον ίδιο λόγο: για να συναντηθούμε μέσα από την τέχνη, ο καθένας με τον δικό του τρόπο.
Και ίσως αυτή είναι για μένα η πιο όμορφη στιγμή της διερμηνείας: όταν για λίγο ξεχνάμε ποιος ακούει, ποιος δεν ακούει, ποιος βρίσκεται πάνω στη σκηνή ή δίπλα της, και απλώς ταξιδεύουμε όλοι μαζί.
Η μουσική δεν μεταφράζεται απλώς σε λέξεις. Έχει ρυθμό, ένταση, παύσεις, συναίσθημα, κορυφώσεις. Πώς καταφέρνει ένας διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας να μεταφέρει όχι μόνο το νόημα ενός τραγουδιού, αλλά και την ψυχή του;
Η μουσική είναι ίσως από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για έναν διερμηνέα, γιατί δεν έχει μόνο λέξεις. Έχει ανάσα, ρυθμό, σιωπή, ένταση, συναίσθημα.
Έχω καταλάβει ότι δεν αρκεί να ξέρεις καλά τη γλώσσα. Πρέπει να μάθεις να «ακούς» τον καλλιτέχνη, την πρόθεσή του και όλα όσα βρίσκονται πίσω από τους στίχους.
Υπάρχει πολλή προετοιμασία πριν από μια παράσταση, αλλά όταν έρθει η στιγμή της σκηνής, όλη αυτή η δουλειά πρέπει να πάψει να φαίνεται.
Για μένα, η επιτυχία είναι να μη δει ο κωφός ή βαρήκοος θεατής απλώς τα λόγια ενός τραγουδιού, αλλά να μπορέσει να νιώσει κάτι από την ψυχή του.
Υπάρχουν στιγμές κατά τη διάρκεια μιας παράστασης όπου νιώθετε πως η διερμηνεία ξεπερνά τα όρια της επαγγελματικής σας ιδιότητας και μετατρέπεται σε μια βαθιά προσωπική συμμετοχή στην τέχνη;Ναι, και νομίζω πως αυτές είναι οι πιο όμορφες στιγμές.
Όσο περισσότερο δουλεύεις πάνω στην τεχνική σου, τόσο λιγότερο χρειάζεται τελικά να φαίνεται. Κάποια στιγμή όλα όσα έχεις μελετήσει και δουλέψει γίνονται κομμάτι σου και μπορείς απλώς να αφεθείς στην παράσταση.
Στη μουσική αυτό είναι ακόμη πιο έντονο. Ο ρυθμός, η ερμηνεία, το συναίσθημα περνούν μέσα από εσένα πριν φτάσουν στα χέρια σου.
Και τότε, για λίγα λεπτά, δεν νιώθεις ότι βρίσκεσαι απλώς δίπλα στην τέχνη. Νιώθεις ότι συμμετέχεις σε αυτήν.
Η συγκεκριμένη βραδιά στέλνει ένα πολύ ουσιαστικό μήνυμα ότι ο πολιτισμός δεν μπορεί να έχει αποκλεισμούς. Πιστεύετε πως η προσβασιμότητα στις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις στην Ελλάδα έχει αρχίσει πραγματικά να κερδίζει τη θέση που της αξίζει ή έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας;
Έχω μέσα μου μια θεωρία: στον κόσμο έχουμε, για πολλούς λόγους, χωριστεί σε διαφορετικά σύνολα. Κι όμως, υπάρχει μια ιδιότητα που παραμένει κοινή σε όλους μας: το ίδιο δικαίωμα στην πρόσβαση, στην πληροφορία, στον πολιτισμό και στη συμμετοχή στην κοινωνία.
Για μένα το ζητούμενο είναι να δημιουργούμε έναν καθολικό χώρο, έναν χώρο που να μπορεί να περιλαμβάνει όλα αυτά τα σύνολα και να εξασφαλίζει πραγματικά καθολική πρόσβαση.
Αυτό ακριβώς προσπαθώ να υπηρετώ και μέσα από τη LampSign: πρόσβαση για όλους, χωρίς εξαιρέσεις.
Ποια είναι η πιο δυνατή εικόνα ή στιγμή που έχετε κρατήσει μέσα σας από τη συμμετοχή σας σε μια προσβάσιμη πολιτιστική εκδήλωση; Μια στιγμή που ίσως σας θύμισε γιατί η δουλειά που κάνετε έχει τόσο ιδιαίτερη σημασία;
Έχω κρατήσει πολλές τέτοιες στιγμές. Θυμάμαι παράσταση όπου, στο τέλος, υπήρχαν θεατές βαθιά συγκινημένοι, κάποιοι με δάκρυα στα μάτια. Εκεί αισθάνθηκα πολύ έντονα ότι κάτι είχε περάσει πολύ πέρα από τις λέξεις.
Αλλά ίσως η εικόνα που με έχει σημαδέψει περισσότερο είναι από μια εκδήλωση στην οποία συμμετείχαν και κωφοί χορευτές. Κάποια στιγμή έπαψαν να υπάρχουν οι διαχωρισμοί. Καλλιτέχνες, θεατές, διερμηνείς — είχαμε γίνει όλοι ένα μέσα στη μουσική, στην κίνηση και στη στιγμή.
Και ίσως αυτό είναι τελικά το πιο όμορφο: όταν δεν χρειάζεται πια να μιλάμε για συμπερίληψη, γιατί απλώς τη ζούμε.
Για έναν κωφό ή βαρήκοο θεατή, η πρόσβαση σε μια μουσική παράσταση του δίνει τη δυνατότητα να μοιραστεί μια στιγμή με όλους τους υπόλοιπους. Πιστεύετε ότι τελικά η συμπερίληψη αφορά όχι μόνο την πρόσβαση στην τέχνη, αλλά και το δικαίωμα του ανθρώπου να νιώθει μέρος μιας κοινής εμπειρίας;
Ακριβώς αυτό πιστεύω. Η συμπερίληψη δεν είναι μόνο να μπορεί κάποιος να καταλάβει τι συμβαίνει πάνω στη σκηνή. Είναι να μπορεί να νιώθει ότι ανήκει στη στιγμή.
Να γελάσει, να συγκινηθεί, να χειροκροτήσει, να φύγει από την παράσταση έχοντας ζήσει την ίδια βραδιά με τους ανθρώπους δίπλα του.
Η τέχνη έχει αυτή τη μοναδική δύναμη: μας κάνει, έστω για λίγο, να ξεχνάμε όσα μας χωρίζουν. Και νομίζω πως αυτό είναι τελικά το πιο ουσιαστικό νόημα της προσβασιμότητας — όχι απλώς να ανοίγει μια πόρτα, αλλά να μας επιτρέπει να στεκόμαστε όλοι μέσα στον ίδιο χώρο ως ισότιμοι άνθρωποι.
Αν μπορούσατε να κρατήσετε μία μόνο φράση από αυτή τη βραδιά που διοργανώνει το περιοδικό Πατρινόραμα-Hellenic με τη Ζωή Τηγανούρια, ένα μήνυμα που θα θέλατε να φτάσει τόσο στους ανθρώπους που θα βρίσκονται στο PRIVILEGE όσο και σε όσους οργανώνουν πολιτιστικές εκδηλώσεις στο μέλλον, ποιο θα ήταν αυτό;
Θα κρατούσα μία φράση: «Η τέχνη βρίσκει πάντα τον τρόπο να μας συναντά».
Για μένα αυτή η βραδιά έχει και μια πολύ προσωπική συγκίνηση. Προέρχομαι από μια οικογένεια βαθιά δεμένη με τη μουσική και μεγάλωσα βλέποντας τον πατέρα μου να την υπηρετεί με αφοσίωση, ήθος και αγάπη. Ίσως να μην κληρονόμησα το μουσικό του ταλέντο· θέλω όμως να πιστεύω ότι βρήκα τον δικό μου τρόπο να υπηρετώ κι εγώ τη μουσική και να στέκομαι, με τον τρόπο μου, αντάξια αυτής της παρακαταθήκης.
Η Ζωή Τηγανούρια είναι για μένα μια σπουδαία, χαρισματική και βαθιά εκφραστική καλλιτέχνιδα. Τραγούδια που έχει συνθέσει πολλές φορές είναι εκεί ακριβώς όταν εγώ δεν βρίσκω τις λέξεις για να εκφράσω αυτό που αισθάνομαι.
Ο πατέρας μου και η αδερφή μου έχουν βρεθεί μουσικά μαζί της. Και το ότι σήμερα, μέσα από τη δική μου διαδρομή, θα βρεθώ κι εγώ δίπλα της στην ίδια σκηνή, με συγκινεί βαθιά.
Σε ένα από τα αγαπημένα μου τραγούδια της λέει: «Διεκδικώ μονάχα ένα φιλί, αφού η αγάπη μου είναι καταδικασμένη».
Ίσως λοιπόν αυτό να είναι και το μήνυμα που θα ήθελα να κρατήσω από αυτή τη βραδιά: στο τραγούδι, μια αγάπη μπορεί να μοιάζει καταδικασμένη. Η πρόσβαση όμως δεν μπορεί να είναι. Δεν θα έπρεπε κανείς να χρειάζεται να διεκδικεί τη θέση του στην τέχνη, στον πολιτισμό, στην πληροφορία ή στην κοινωνία. Αυτή η θέση τού ανήκει.
