Ο Γιάννης Σπηλιώτης είναι μία πολυσχιδής προσωπικότητα συνδυάζει την ιατρική , με την έρευνα και την συγγραφή. Στην συνέντευξη που έδωσε στο περιοδικό «patrinorama hellenic» και τη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου μπορεί να διακρίνει ο αναγνώστης την ανθρώπινη όψη ενός επιστήμονα…μέσα από την ίδια του την επιστήμη.
Μιλήστε μας λίγο για την επιστημονική σας πορεία και πως η οικογένειά σας συνέβαλε στο να κατακτήσετε τους επιστημονικούς στόχους σας ;
Τελείωσα το ‘E Λύκειο Αθηνών, αφού η οικογένεια μου με έστειλε τα τελευταία 2 χρόνια του Λυκείου στην Αθήνα για να μπορέσω να έχω καλή «προετοιμασία» για τις εισαγωγικές εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο.Την εποχή εκείνη 1977, οι μαθητές έδιναν μετά το τέλος της Γ Λυκείου εξετάσεις (Ακαδημαϊκές) με την ύλη της Α, Β και Γ Λυκείου για την είσοδο στο Πανεπιστήμιο.Στην Αθήνα υπήρχαν οργανωμένες φροντιστηριακές δομές σε σχέση με την επαρχία.Παρακολούθησα το φροντιστήριο ΑΛΦΑ στην Εμ. Μπενάκη έχοντας ως ένα από τους καθηγητές τον μαθηματικό Μικρούτσικο (πατέρα του Θάνου και του Ανδρέα) που ήταν από Πάτρα.Σε όλη την διάρκεια της καριέρας μου και στην σταδιοδρομία μου υπήρξε η στήριξη της οικογένειας μου (μητέρας και πατέρας) δίνοντας μου την ευκαιρία να κάνω ΟΝΕΙΡΑ που συνεχώς τα υποστήριζαν.Αργότερα η οικογένεια που δημιούργησα ήταν σηματοδότης στις επιλογές μου.Με την μητέρα των 3 παιδιών μου είχαμε κοινή επιστημονική παιδεία και πορεία και παρά το γεγονός ότι δεν είμαστε μαζί, συνεχίζαμε να ονειρευόμαστε για τα παιδιά μας.
Έχετε υπηρετήσει σε ανθρωπιστικές αποστολές του επονομαζόμενου τρίτου κόσμου και πως εισπράξατε όλη αυτή την πορεία;
Οι ανθρωπιστικές αποστολές σε χώρες Αφρικής αρχές δεκαετίας 80’ και αργότερα ήταν εμπειρίες που μου έδωσαν καλύτερη προσέγγιση στην καθημερινότητα μου ως επιστήμονα και ως άνθρωπο.Αξιολόγησα πιο πολύ την αξία της ανθρώπινης ζωής αλλά και την αξία ενός παιδικού γέλιου μπροστά σε ένα παιχνίδι ή ένα πιάτο φαγητό ή ένα ποτήρι γάλα.Όμως μεγάλη χαρά ένιωσα φέτος, όταν ο μικρότερός γιος μου Αλέξανδρος, φοιτητής ιατρικής, ακολούθησε το ίδιο μονοπάτι επισκεπτόμενος σε ανθρωπιστική αποστολή την Τανζανία και την Ρουάντα, το περσινό καλοκαίρι (2024).
Έχετε πλούσιο ερευνητικό και επιστημονικό έργο επίσης έχετε διακριθεί στο εξωτερικό για τις έρευνές σας μιλήστε μας λίγο γι’ αυτή την πλούσια παρακαταθήκη.
Το ερευνητικό και κλινικό έργο έχει παρακαταθήκη την «σπορά» που έλαβα από τους καθηγητές μου στο Πανεπιστήμιο Πάτρας. Ήμουν από την πρώτη γενιά φοιτητών που φοίτησαν στην νεοσύστατη Ιατρική το 1977.Είχα λοιπόν την ευτυχία να «μάθω» ιατρική από μια γενιά ανθρώπων που ήρθαν και αυτοί στο πανεπιστήμιο μετά από μακροχρόνιες σπουδές στην Ευρώπη και την Αμερική και μετέφεραν ένα «ξεχωριστό πνεύμα» στην εκπαίδευση αλλά και στο ρόλο – πρότυπο της ιατρικής που ήθελαν να μεταλαμπαδεύσουν.Στα προκλινικά έτη είχα ως πρότυπο τον Η. Κουβελά (Φυσιολογία), Χ. Κουτσογεωργόπουλο (Βιοχημεία), Ι. Βαράκη (Ανατομία) και Δ. Μπόνικο (Παθολογική Ανατομία).Στα κλινικά έτη χρωστάω πολλά στους Α. Βαγενάκη, Χ. Μπάσιαρη, Κ. Χρυσανθόπουλο (Παθολογία), Ι. Ανδρουλάκη, Φ. Καλφαρέντζο (Χειρουργική).Ιδιαίτερη μνεία θα ήθελα να κάνω σε 2 κλινικούς ιατρούς που με έμαθαν εσωτερική παθολογία, τον Κ. Μαλλιώρη και Ν. Κούνη.Με όλη αυτή την παρακαταθήκη άνοιξα φτερά και εργάστηκα στην Γαλλία και την Αμερική υπό την εποπτεία καθηγητών με ιδιαίτερη έφεση στην χειρουργική ογκολογία και την κλινική έρευνα (H.Joyeux, C. Solassol, B. Saint Aubert) στην Γαλλία (P. Sugarbaker) στις ΗΠΑ και (H. Buchler) Γερμανία.Όλοι αυτοί έδωσαν μεγάλη ώθηση στην κλινική μου σκέψη και καθοδήγησαν το ερευνητικό μου έργο που εστιάζεται στην αντιμετώπιση της περιτοναϊκής κακοήθειας και την αντιμετώπιση των νεοπλασμάτων ήπατος, χοληφόρων παγκρέατος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την συγγραφή πλέον των 400 εργασιών αλλά και 12 βιβλίων στην Αγγλική, Γαλλική και Ελληνική γλώσσα.
Τι θα λέγατε σε ένα νέο επιστήμονα που σας έχει ως πρότυπο του;
Σε ένα νέο επιστήμονα θα ήθελα να πω να ακολουθήσει τα ΘΕΛΩ της ψυχής του να ΑΦΟΣΙΩΘΕΙ στην αντιμετώπιση του αρρώστου και να μην ακολουθεί πρότυπα.
Τελικά, ο καρκίνος μπορεί να νικηθεί;
Ναι ο καρκίνος μπορεί να νικηθεί. Με γνώση, πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση.Πείτε μας για τις νέες προοπτικές στην καταπολέμηση του Καρκίνου μέσα από την ερευνητική σας ματιά.Οι νέες τεχνολογίες, τα νέα φάρμακα αλλά και η έγκαιρη διάγνωση μετά από την συνεχή ενημέρωση και προγράμματα πρόληψης, είναι μια σειρά «εργαλείων» που θα συμβάλουν στην καταπολέμηση του καρκίνου. Επίσης η μελλοντική εφαρμογή πάντα με ΜΕΤΡΟ της τεχνικής νοημοσύνης θα δώσει πιο γρήγορη και base evidence προσέγγιση στις νέες θεραπείες προσαρμοσμένες στις ατομικές ανάγκες και συνθήκες του κάθε ασθενή (tailoring medicine).Παράλληλα η συνεχής γνώση από την αποκωδικοποίηση του ανθρωπίνου γονιοδιώματος θα προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την ανακάλυψη νέων θεραπειών.
Πολλοί όταν μιλάνε για τον καρκίνο τον αφορίζουν χρησιμοποιούν τις λέξεις «παλιαρρώστια» ή το «κακό», τελικά είναι τόσο θανατηφόρα νόσος όσο το έχει στο νου του ο απλός κόσμος;
Όλοι αυτοί οι αφορισμοί για τον καρκίνο είχαν την κοινωνιολογική βάση στην εντύπωση ότι ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ θεραπεία.Παράλληλα ο μεταφυσικός φόβος του θανάτου και ιδιαίτερα σε μικρές ηλικίες συνήθως με πόνο και ταλαιπωρία ήταν επίσης βασικές παράμετροι που δημιουργούσαν όλο αυτό το κλίμα. Όμως τα τελευταία 50χρόνια έχουν αλλάξει πολλά. Η διάμεση επιβίωση, η ποιότητα ζωής αλλά και οι ΝΙΚΗΤΕΣ που βγήκαν από την αρρώστια, έχουν διαμορφώσει μια πιο αισιόδοξη προοπτική. Η κοινωνία επίσης και οι δομές παροχής υγείας, η πολιτεία, η εκπαίδευση διαμορφώνουν ένα πιο κατανοητό «αφήγημα» για την αντιμετώπιση του καρκίνου που έσπασε την απομόνωση και τον ιδρυματισμό ή αποκλεισμό των ασθενών με νεοπλασματική νόσο.
Κατά πόσο ο καρκίνος οφείλεται σε κληρονομικά αίτια;
Ο κληρονομικός καρκίνος αφορά το 15-20% των περιπτώσεων και αφορά γενετικά σύνδρομα.
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής (πχ. ο λίγος ύπνος, το στρες, τα επεξεργαζόμενα τρόφιμα, η λίγη ή ελάχιστη άσκηση) παίζουν ρόλο στην αύξηση του καρκίνου;
Ο τρόπος ζωής και μια σειρά από «συνήθειες» της καθημερινότητας μπορούν να συμμετέχουν στην καρκινογένεση.Το κάπνισμα, η κακή διατροφή με λιπαρά και συντηρητικά, το fast food, η χρήση και κατάχρηση αλκοόλ…Η καθιστική ζωή ο «κακός» ύπνος, το στρες εργασιακό ή οικονομικό δημιουργούν συνθήκες για να προκαλέσουν οξειδωτικό στρες ή αύξηση καπνίσματος.Όλα τα ανωτέρω, τα έχω περιγράψει στο βιβλίο μου «ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ποιος είσαι, πως ζεις, που ζεις».
Τέλος, δώστε μας μερικούς τρόπους πρόληψης ώστε να μειωθεί η πιθανότητα να νοσήσει κάποιος από καρκίνο.
Πρόληψη είναι μία, ΠΑΝ ΜΕΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ. Nα γίνουμε ολιγαρκείς στον καταναλωτισμό, να γίνουμε «πλούσιοι» στις απλές σκέψεις και στις χάρες.Να μετέχουμε σε κοινωνικές δραστηριότητες, να ανταλλάσσουμε σκέψεις, δράσεις, εικόνες.Να κάνουμε προληπτικές εξετάσεις ανάλογα με το ηλικιακό μας προφίλ και να ΖΟΥΜΕ την ζωή μας ακόμα και με τις δυσκολίες μας.Και βέβαια να θυμηθούμε τον Ελύτη «Όσο και αν κανείς προσέχει όσο κι αν το κυνηγά πάντα, πάντα θα ’ναι αργά. Δεύτερη ζωή δεν έχει».
Who is Who
Ο Ιωάννης Δ. Σπηλιώτης MD, PhD, FASPSM ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ – ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ
Ογκολογία Πεπτικού – Παθήσεις Ενδοκρινών – Μαστού HIPEC, PIPAK, IRE’S
Διευθυντής Δ’ Χειρουργικής Κλινικής
Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο Θεσσαλονίκης -Ιατρικό Αθηνών
Visiting Scientist Washington Cancer Institute USA Ass. Prof. Montpellier
Επισκέπτης Καθηγητής στο Gustave Rossy PARIS, HEIDELBERG, ROME
Συντονιστής Διευθυντής Α΄ Χειρουργικής Κλινικής Ε.Α.Ν.Π ΜΕΤΑΞΑ
Έχει δημοσιεύσει 180 ξενόγλωσσες εργασίες και 150 ελληνικές.
Είναι συγγραφέας 10 βιβλίων στην ελληνική, αγγλική και γαλλική γλώσσα.
Αναδημοσίευση από το περιοδικό “πατρινόραμα” που κυκλοφορεί με διπλό εξώφυλλο από την 1η Ιανουαρίου 2025 στην Πάτρα και από 9 Ιανουαρίου 2025 σε όλη την Ελλάδα.
