Έρευνα αρχείου και επιμέλεια βίντεο Δρ. Εμμανουήλ Συμιανάκης και αρθρογραφία Ευτυχία Λαμπροπούλου.
Η εικόνα σε πολλές γειτονιές της Πάτρας θυμίζει πόλη που γερνά σιωπηλά, με προσόψεις κτιρίων που ξεφλουδίζουν, οπλισμένα σκυροδέματα που αποκαλύπτονται και μπαλκόνια που κρέμονται κυριολεκτικά από μια λεπτή ισορροπία. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για μια επαναλαμβανόμενη πραγματικότητα που δεν προκαλεί απλώς ανησυχία, γεννά φόβο για το πότε θα συμβεί το επόμενο ατύχημα.
Οι σκιές πάνω από την πόλη πυκνώνουν. Μπαλκόνια ραγίζουν, κομμάτια αποκολλώνται και η φθορά δεν κρύβεται πια. Είναι ορατή, απειλητική και καθημερινή. Κι όμως, η ευθύνη παραμένει διάχυτη, τόσο διάχυτη που τελικά δεν βαραίνει κανέναν.
Οι ιδιοκτήτες ακινήτων σε πολλές περιπτώσεις αφήνουν τα κτίρια χωρίς έλεγχο και συντήρηση για δεκαετίες, αγνοώντας προειδοποιητικά σημάδια που είναι εμφανή ακόμη και στον πιο αδιάφορο περαστικό. Από την άλλη, οι διαδικασίες ελέγχου και παρέμβασης κινούνται με ρυθμούς που δεν ανταποκρίνονται στον επείγοντα χαρακτήρα του προβλήματος. Η φθορά προχωρά και κανείς δεν την προλαβαίνει.
Το πλαίσιο εποπτείας αποδεικνύεται ανεπαρκές. Οι κανονισμοί υπάρχουν, αλλά η εφαρμογή τους χωλαίνει. Οι προειδοποιήσεις χάνονται στη γραφειοκρατία και οι κίνδυνοι παραμένουν εκεί, αιωρούμενοι πάνω από τα κεφάλια των πολιτών, μέχρι να μετατραπούν σε τραγωδία.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο η φθορά των κτιρίων, είναι η φθορά της αντίδρασης. Οι κάτοικοι δεν ζουν πλέον με έντονη αγωνία, αλλά με μια σιωπηρή αποδοχή. Έχουν συνηθίσει να κοιτούν ψηλά όχι από θαυμασμό, αλλά από ένστικτο αυτοπροστασίας. Η επικινδυνότητα έχει κανονικοποιηθεί.
Έτσι, η πόλη παραμένει εγκλωβισμένη σε μια αδράνεια που μοιάζει να σπάει μόνο με τραγικά γεγονότα. Στην ελληνική πραγματικότητα η αφύπνιση συχνά έρχεται μετά την καταστροφή. Ένας σεισμός, μια κατάρρευση, μια απώλεια ζωής, τότε η κοινή γνώμη θα απαιτήσει απαντήσεις και ευθύνες.
Αλλά τότε θα είναι αργά.
Η λύση δεν χρειάζεται να περιμένει την τραγωδία. Η πολιτεία οφείλει να προχωρήσει άμεσα σε ένα στοχευμένο πρόγραμμα επιδότησης για τη δομική συντήρηση παλαιών κτιρίων, στα πρότυπα του Εξοικονομώ, με έμφαση στην ασφάλεια και τη στατικότητα. Χιλιάδες ακίνητα σε όλη την Ελλάδα βρίσκονται σε αντίστοιχη κατάσταση και αποτελούν μια ωρολογιακή βόμβα μέσα στον αστικό ιστό.
Αυτό που απαιτείται δεν είναι πανικός, αλλά πρόληψη. Όχι άλλη σιωπή, αλλά δράση. Μια έγκαιρη αφύπνιση πριν η φθορά μετατραπεί σε απώλεια ζωής.
