Κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών: Διαφάνεια με εγγύτητα, όχι έλεγχος με απόσταση
Η θέση του σπιράλ – Άρθρο των μελών της παράταξης στις Σχολικές Επιτροπές Δήμου Πατρέων
Η συζήτηση για την κατάργηση των σχολικών επιτροπών επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο, με το Υπουργείο Εσωτερικών να επικαλείται ζητήματα διαφάνειας, δημοσιονομικής τάξης και την αποκάλυψη «αόρατων χρεών» που, όπως υποστηρίζει, ήρθαν στο φως μετά την ένταξη των επιτροπών στο νέο θεσμικό πλαίσιο.
Το ζήτημα της ορθής διαχείρισης του δημόσιου χρήματος είναι πραγματικό και σοβαρό. Κανείς δεν το αμφισβητεί.
Η διαφωνία μας δεν αφορά τον στόχο. Αφορά το μέσο.
Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων των σχολικών επιτροπών στους δήμους δεν είναι απλώς μια πολιτική πρόθεση. Έχει ήδη θεσμοθετηθεί με τον νόμο 5056/2023 (ΦΕΚ Α’ 163/6.10.2023, άρθρο 28) και εφαρμόζεται στους δήμους με λιγότερες από 100 σχολικές μονάδες, ενώ δρομολογείται η επέκτασή της και στους μεγάλους αστικούς δήμους της χώρας.
Τα συνδικαλιστικά όργανα των εκπαιδευτικών, αιρετοί της αυτοδιοίκησης και διευθυντές σχολείων επισημαίνουν ότι η πρώτη φάση εφαρμογής του μέτρου έχει ήδη αναδείξει προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία των σχολείων. Μικρές επισκευές, προμήθειες βασικών υλικών και λειτουργικές ανάγκες συχνά «κολλάνε» σε κεντρικές διαδικασίες και χρονοβόρες διοικητικές διαδρομές, μετατρέποντας πρακτικά ζητήματα σε πολύπλοκες υπηρεσιακές υποθέσεις.
Οι σχολικές επιτροπές δημιουργήθηκαν για να λειτουργούν ως θεσμοί άμεσης υποστήριξης των σχολείων. Διαχειρίζονταν αναλώσιμα υλικά, μικροεπισκευές, έξοδα ενέργειας και θέρμανσης, καθαριότητα κτηρίων, βασικές υπηρεσίες ασφάλειας και καθημερινές ανάγκες που δεν μπορούν να περιμένουν την ολοκλήρωση ενός διαγωνισμού ή μιας διοικητικής έγκρισης.
Ένα στοιχείο που συχνά μένει εκτός της δημόσιας συζήτησης είναι ο ρόλος των σχολικών επιτροπών στην τοπική αγορά. Με το μοντέλο της αυτοτελούς προμήθειας, τα σχολεία μπορούσαν να επιλέγουν προμηθευτές σε ανταγωνιστικές τιμές από τη γειτονιά τους — γραφική ύλη, φωτοτυπικό χαρτί, καθαριστικά, τόνερ, μικροεξοπλισμό. Έτσι, το σχολικό χρήμα διαχεόταν σε πολλά μικρά και μεσαία καταστήματα, στηρίζοντας την τοπική επιχειρηματικότητα και διατηρώντας έναν ζωντανό οικονομικό κύκλο γύρω από τις σχολικές μονάδες. Η πλήρης μετάβαση σε κεντρικούς διαγωνισμούς συχνά συγκεντρώνει τη δαπάνη σε λίγους μεγάλους προμηθευτές, μειώνοντας την ευελιξία και αποδυναμώνοντας την τοπική αγορά.
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο αφορά τα έσοδα από την εκμίσθωση των σχολικών κυλικείων. Το ενοίκιο, που μέχρι σήμερα επέστρεφε άμεσα στο σχολείο για την κάλυψη καθημερινών αναγκών, εντάσσεται πλέον στον κεντρικό δημοτικό προϋπολογισμό, χάνοντας τη σαφή σύνδεσή του με τη σχολική μονάδα που το παράγει.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η κεντρικοποίηση ενισχύει τη διαφάνεια και τον δημοσιονομικό έλεγχο. Όμως η διαφάνεια δεν είναι συνώνυμη της απόστασης. Είναι συνώνυμη των κανόνων, της λογοδοσίας και του ουσιαστικού ελέγχου.
Αν το πρόβλημα είναι η ελλιπής αποτύπωση υποχρεώσεων, η απουσία ενιαίων λογιστικών προτύπων και οι αδύναμοι μηχανισμοί εποπτείας, τότε η θεσμικά συνεπής απάντηση δεν είναι η κατάργηση ενός θεσμού εγγύτητας, αλλά η αναβάθμισή του.
Ως ανεξάρτητη δημοτική παράταξη, πιστεύουμε σε ένα μοντέλο όπου:
• οι σχολικές επιτροπές παραμένουν ως θεσμοί συμμετοχής και εγγύτητας,
• εντάσσονται πλήρως σε ενιαία λογιστικά και δημοσιονομικά πρότυπα,
• λειτουργούν με ψηφιακή παρακολούθηση δαπανών σε πραγματικό χρόνο,
• υπόκεινται σε τακτικούς και ανεξάρτητους ελέγχους,
• και έχουν σαφή πλαίσια ευθύνης και λογοδοσίας.
Έτσι, η διαφάνεια δεν επιβάλλεται από πάνω προς τα κάτω. Χτίζεται μέσα στον ίδιο τον θεσμό.
Γιατί ένα σχολείο δεν είναι απλώς ένας κωδικός σε έναν δημοτικό προϋπολογισμό.
Είναι ένας ζωντανός χώρος, όπου η θέρμανση, η ασφάλεια, οι μικροεπισκευές και τα αναλώσιμα δεν είναι «δαπάνες», αλλά προϋποθέσεις μάθησης.
Η παιδεία χρειάζεται έλεγχο. Αλλά χρειάζεται και ταχύτητα, εγγύτητα και συμμετοχή.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι να διαλέξουμε ανάμεσα στη διαφάνεια και τη σχολική αυτονομία.
Το στοίχημα είναι να τα συνδυάσουμε — προς όφελος των μαθητών, των εκπαιδευτικών και της τοπικής κοινωνίας.
Ανδρέας Κοσμάτος– Γραμματέας σπιράλ, Μέλος Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας
Θωμάς Σοφίας– Μέλος Πολιτικής Γραμματείας σπιράλ, Μέλος Σχολικής Επιτροπής Δευτεροβάθμιας
Κατερίνα Κανελλοπούλου – Συντονίστρια Ομάδας #Παιδεία σπιράλ, Αναπληρωματικό Μέλος Σχολικής Επιτροπής Δευτεροβάθμιας
Δημήτρης Τσιπιανίτης – Μέλος σπιράλ, Αναπληρωματικό Μέλος Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας
