Υπάρχουν ρόλοι που δεν τελειώνουν όταν πέφτει η αυλαία. Παραμένουν μέσα σου, σε ακολουθούν, σε προκαλούν να αναμετρηθείς με τις πιο ευαίσθητες πλευρές σου. Ένας τέτοιος ρόλος είναι και εκείνος που ενσαρκώνει η Χριστίνα Μπακαστάθη, επιστρέφοντας για δεύτερη χρονιά στη σκηνή του Επίκεντρο+, σε μια παράσταση που ισορροπεί ανάμεσα στη σάτιρα, την ένταση και τη βαθιά ανθρώπινη συγκίνηση.
Με αφορμή την επιστροφή της παράστασης, η Ελληνίδα ηθοποιός Χριστίνα Μπακαστάθη συνομιλεί με τη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου για το περιοδικό Πατρινόραμα-Hellenic. Μιλά για τις προσωπικές ρωγμές που γίνονται δύναμη, τα όρια που χρειάζεται να θέτουμε, τους φόβους που εξακολουθούν να συνοδεύουν τις γυναίκες, αλλά και την αδικία που δεν πρέπει ποτέ να συνηθίσουμε. Μια συζήτηση που ξεπερνά τα όρια της σκηνής και συναντά την ίδια τη ζωή.
Η παράσταση ανεβαίνει ξανά για 2η χρονιά. Όταν επιστρέφεις σε έναν ρόλο που έχεις ήδη αγαπήσει, ποιο είναι το πρώτο συναίσθημα που σε πλημμυρίζει μόλις πατήσεις ξανά το πόδι σου στη σκηνή του Επίκεντρο+; Νιώθεις ότι συναντάς μια παλιά φίλη ή ότι έχεις αφήσει ανοιχτούς λογαριασμούς μαζί της;
Η αίσθηση πια είναι σαν να επισκέπτομαι το σπίτι ενός παλιού καλού μου φίλου. Από αυτούς τους φίλους που συναντιέστε κάποιες μόνο φορές τον χρόνο αλλά κάθε φορά είναι σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα. Έχω μια μεγαλύτερη άνεση πια να υπάρξω στον κόσμο αυτής της γυναίκας, σε αντίθεση με την μεγαλύτερη συστολή που είχα στις αρχές – σαν να άγγιζα κάτι εύθραυστο. Πλέον της επιτρέπω πιο εύκολα να είναι σαρωτική.
Σε παλαιότερη αναφορά σου είχες πει τη σπουδαία φράση «Είμαστε οι ρωγμές μας». Ποια είναι η μεγαλύτερη δική σου προσωπική ρωγμή που χρειάστηκε να επιστρατεύσεις ή να «δανείσεις» στην ηρωίδα σου για να την κάνεις τόσο αληθινή και ανθρώπινη πάνω στη σκηνή;
Συχνά βλέπουμε τις ρωγμές μας σαν τρωτά σημεία· σημεία που χρειάζονται βελτίωση διόρθωση ή απόκρυψη. Μεγαλώνοντας αντιλαμβάνομαι ότι οι ρωγμές είναι το ομορφότερο και το πολυτιμότερο μέσο μας. Όταν καταφέρνεις να τις αποκαλύπτεις στους άλλους χωρίς φόβο κι ενοχή, αυτό για μένα δείχνει μεγάλη δύναμη χαρακτήρα. Γιατί χρειάζεται δύναμη να αντέχεις να φαίνεσαι αδύναμος σε μία κοινωνία δυνατών. Νομίζω ότι ακριβώς αυτή την αντίφαση έχω δανείσει στην ηρωίδα μου. Παρουσιάζεται καθ’ όλα δυνατή, σίγουρη, με υπολογισμένες κινήσεις, άτρωτη. Και όντως έτσι είναι. Παράλληλα, όμως, η γυναίκα αυτή βιώνει μία μοναξιά, ο δυναμισμός της δεν αποτελεί καθημερινό χαρακτηριστικό, απογοητεύεται, πενθεί, θρηνεί, υποφέρει, λυπάται, ζει το μάταιο. Αυτή ακριβώς η ευαλωτότητα και η επίγνωση του ότι είναι ευάλωτη την κάνουν να είναι δυνατή. Μπορεί και αναγνωρίζει τις αδυναμίες της και προχωρά μαζί με αυτές, γιατί αυτές την κάνουν αυτό που είναι.
Υποδύεσαι μια μυστηριώδη γυναίκα που εισβάλλει σε ένα γραφείο εξουσίας και αναποδογυρίζει τα πάντα. Στην πραγματική σου ζωή, υπήρξε ποτέ κάποια στιγμή που ένιωσες την ανάγκη να «εισβάλεις» με την ίδια ορμή σε μια κατάσταση, αλλά τελικά επέλεξες να σιωπήσεις; Πώς διαχειρίζεσαι αυτό το συναισθηματικό βάρος;
Στο παρελθόν πολλές φορές έχω συμπεριφερθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο. Το να είσαι το «καλό παιδί» έχει ένα μεγάλο κόστος. Καταπιέζεις πηγαία συναισθήματα και αρνείσαι την ύπαρξή τους· αρνείσαι ένα κομμάτι του εαυτού σου. Προσπαθείς να συντηρήσεις μια εικόνα πλαστή για το εαυτό σου, ότι για παράδειγμα «εγώ δεν τσακώνομαι», «εγώ δεν προκαλώ εντάσεις», «εγώ είμαι βολικός άνθρωπος», «εγώ αντέχω». Ε, και κάπως έτσι γεννιούνται τα αυτοάνοσα. Πια επιλέγω να υπάρχω με ευγένεια, σεβασμό και όρια απέναντι στον καθένα χωρίς ενοχές.
Το έργο είναι ένα καταιγιστικό, κλειστό ταξίδι για δύο πρόσωπα. Αυτή η έντονη, σχεδόν ηλεκτρισμένη συνύπαρξη επί σκηνής με τον Παλαιολόγο Χαλίδα, σας φέρνει ώρες-ώρες αντιμέτωπους με μια βαθιά καλλιτεχνική μοναξιά την ώρα της παράστασης; Πώς μετατρέπεται η σκηνική σύγκρουση σε συναισθηματική ασφάλεια πίσω από τις κουίντες;
Πράγματι πρόκειται για ένα καταιγιστικό έργο με συνεχείς διαλόγους καθ’όλη τη διάρκεια. Ο ρυθμός είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό για να πετύχει η παράσταση. Αυτό προϋποθέτει παρτενέρ σε ετοιμότητα και σε απόλυτη σύνδεση μεταξύ τους, ούτως ώστε όλα να προκύπτουν στο εδώ και το τώρα, να μην είναι τίποτα προκατασκευασμένο. Εξ ου και η «έντονη σχεδόν ηλεκτρισμένη συνύπαρξη». Για να λειτουργήσει αυτό, θα πρέπει η εμπιστοσύνη να έχει χτιστεί και εκτός σκηνής. Στην δική μας περίπτωση αυτό συμβαίνει. Αισθάνομαι ασφαλής με τον Παλαιολόγο, ξέρω ότι παίζουμε το ίδιο παιχνίδι και αυτό είναι πολύ σημαντικό.
Ο τίτλος της παράστασης είναι μια ξεκάθαρη προτροπή. Αν είχες την ευκαιρία να μιλήσεις απόλυτα ελεύθερα και χωρίς κανένα φίλτρο όχι ως ηθοποιός, αλλά ως Χριστίνα σε ποιον ή σε τι θα απευθυνόσουν σήμερα και τι είναι αυτό που καίει μέσα σου να πεις;
Νομίζω ότι θα μιλούσα για την αδικία που έχουμε μάθει να θεωρούμε ως φυσιολογική. Για τους ανθρώπους που παλεύουν να επιβιώσουν, ενώ κάποιοι άλλοι αποφασίζουν για την ζωή τους χωρίς να τους υπολογίζουν. Για την πολιτική υποκρισία, την κοινωνική ανισότητα, την βία, τον πόλεμο και την ανοχή μας απέναντι σε όσα θα έπρεπε να μας εξοργίζουν. Γιατί δεν γίνεται να συνηθίζουμε τα πάντα.
Η σάτιρα και η κωμωδία είναι συχνά το προκάλυμμα ενός βαθύτερου πόνου. Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη στιγμή μέσα στα 75 λεπτά της παράστασης που, παρά το γέλιο του κοινού, εσύ νιώθεις έναν κόμπο στο στομάχι ή μια κρυφή συγκίνηση;
Ναι. Λέω κάποια στιγμή τα εξής: «Είμαι μία γυναίκα μόνη. Όλες οι γυναίκες που βγαίνουν έξω μόνες έχουν μία βόμβα στην τσάντα τους». Κάθε φορά ο κόσμος γελάει. Δεν έχω καταλάβει ακόμη αν γελούν από αμηχανία ή αν γελούν επειδή αυτή η ατάκα κρύβει κάποιο χιούμορ – που ακόμη αδυνατώ να αντιληφθώ. Η φράση αυτή για εμένα κρύβει κάτι τραγικό. Όλες οι γυναίκες που κυκλοφορούν έξω το βράδυ έχουν «μία βόμβα στην τσάντα τους». Κάθε φορά που το λέω σφίγγεται το στομάχι μου, για όλες τις φορές που έχω φοβηθεί να επιστρέψω στο σπίτι μου, για όλες τις φορές που έχω αμφιβάλλει ότι θα γυρίσω ασφαλής στο σπίτι μου. Όταν ακούω κάποιο γέλιο εκείνη τη στιγμή, εκπλήσσομαι βαθιά.
Όταν σβήνουν τα φώτα της σκηνής την Παρασκευή και το κοινό της Πάτρας αποχωρεί από το θέατρο “επίκεντρο+”, ποιο είναι το πιο πολύτιμο συναίσθημα ή η σκέψη που θα ήθελες κρυφά να έχουν πάρει μαζί τους φεύγοντας, ως ένα δικό σου, προσωπικό δώρο προς αυτούς;
Ότι όλα μπορούν να αλλάξουν. Όλα. Πιστεύω στην δύναμη του ανθρώπου. Πιστεύω βαθιά ότι ο άνθρωπος μπορεί να φέρει την αλλαγή. Ας μην το πάμε μακριά, ας φέρει μονάχα την αλλαγή στον μικρόκοσμό του. Ούτε δεδομένο είναι ούτε εύκολο. Αυτά που δεν μας αρέσουν οφείλουμε να τα αλλάξουμε. Έχουμε χρέος να το κάνουμε απέναντι στον εαυτό μας.
Η μεγαλύτερη δύναμη μιας παράστασης δεν βρίσκεται μόνο σε όσα συμβαίνουν πάνω στη σκηνή, αλλά κυρίως σε εκείνα που συνεχίζουν να απασχολούν τον θεατή όταν επιστρέφει στην καθημερινότητά του. Η Χριστίνα Μπακαστάθη, μέσα από τις σκέψεις και τις εξομολογήσεις της, δεν περιορίζεται να μιλήσει για την τέχνη της υποκριτικής. Αγγίζει ζητήματα που αφορούν όλους μας: τη μοναξιά, τον φόβο, την αξιοπρέπεια, την κοινωνική αδικία και την ανάγκη να μη συμβιβαζόμαστε με όσα μας πληγώνουν.
Στη δική της αντίληψη, οι ρωγμές δεν είναι αδυναμίες που πρέπει να κρύβουμε, αλλά κομμάτια της αλήθειας μας. Και η αλλαγή δεν είναι μια μακρινή, αφηρημένη υπόσχεση, αλλά μια προσωπική ευθύνη που ξεκινά από τον καθένα μας.
Τελικά αυτό να είναι και το πιο ουσιαστικό μήνυμα της συνάντησης να βρίσκουμε το θάρρος να μιλάμε, να διεκδικούμε, να αλλάζουμε. Γιατί, όπως χαρακτηριστικά λέει η ηθοποιός , «όλα μπορούν να αλλάξουν. Όλα».
